Monday, June 11, 2018

अशीही एक श्रीदेवी

       आयुष्यात वेगवेगळ्या घडीला असे लोक भेटतात की त्यांना आपण भेटलो, त्यांच्याशी ओळख झाली, मैत्री झाली, याचा अतिशय आनंद होतो. त्यातलीच तीही एक. इतक्या वेळा तिच्याबद्दल लिहावंसं वाटलं होतं पण कदाचित खूप वैयक्तिक वाटेल म्हणून कधी लिहिलं नाही. पण परवा तिला फोन केला आणि लिहिण्याची तीव्र इच्छा झाली. शेवटी म्हटलं लिहावंच.
         सानू तीनेक महिन्यांची असतांना तिला घेऊन आम्ही चालत फेऱ्या मारत होतो आणि समोरून एक तेलगू बाई चालत येत होती. तिने सानूला पाहून तिच्याशी तेलगूमध्ये काहीतरी बोलायला सुरुवात केली. फक्त इतकंच कळलं की हिला लहान मुलं खूप आवडतात. परत आमची भेट नाहीच काही महिने. दुसऱ्यांदा दिसली ती आमच्या समोरच्या अपार्टमेंट मधल्या एका मैत्रिणीच्या घरी. मी तिथे सानुला घेऊन गेले होते, साधारण सहा महिन्यांची असेल तेव्हा ती. पुन्हा एकदा सानुला पाहून तिने तिला मांडीवर घेतलं. मी चहा घेत होते तर म्हणाली तुम्ही तिला माझ्याकडे द्या, चुकून चहा तिच्यावर सांडेल वगैरे. नंतर कळलं की हिचं नाव श्रीदेवी. 
        शिकागो मध्ये आमच्याच आजूबाजूच्या अपार्टमेंट मध्ये राहायची. घरी नवरा, दोन मुली. आणि वेळ जावा म्हणून घरी ती लहान मुलांना सांभाळते. तिच्या प्रेमळ स्वभावाकडे पाहून वाटलं खरंच ही मुलांना किती प्रेमाने सांभाळत असेल. तिथून मी भारतात गेले आणि आठ महिन्यांनी परत येणार होते तेंव्हा नवऱ्याला म्हटलं, तू श्रीदेवी च्या घरी जाऊन विचार, ते सान्वीला सांभाळणार असतील तरच मी परत येईन. भारतात सानुला डे-केअर मध्ये ठेवल्याचा अनुभव असल्याने बहुतेक मला तिला घरी ठेवायचं होतं. मग एक दिवस संदीप तिच्याकडे जाऊन विचारून आला. ती हो म्हणाली आणि आम्ही दोघी शिकागोला परतलो. 
       सानूचं श्रीदेवीकडे राहणं इतकं सहजपणे झालं की आम्हाला कळलंच नाही. त्यांचा मोकळा भात सानुला खाता यायचा नाही म्हणून मी रोज सकाळी तिच्यासाठी ३-४ डबे भरून काही ना काही बनवून द्यायचे. पण मग अनेकदा ती उलटी करायची, ते सर्व साफ करून, तिला अंघोळ घालून पुन्हा जेवायला भरवून तिला झोपवायची. नुसतं श्रीदेवीच नाही, त्यांच्या पूर्ण घराने तिला आपली मुलगी मानलं होतं. एखाद्या पोराला कुणी इतका लळा लावू शकतं? तिच्या दुसऱ्या वाढदिवसाला भारतात तिचं माप देऊन ड्रेस शिवून घेऊन तो कुणासोबत तरी भारतात माझ्याकडे पोहोचवला होता तिने. आणि तोच ड्रेस सान्वीला दुसऱ्या वाढदिवसाला घातला  त्याचंही किती कौतुक वाटलं होतं त्यांना. आणि मी विचार करत होते, अरे तुम्ही इतके कष्ट घेऊ शकता तिच्यासाठी, मी तर फक्त तिला तो ड्रेस घालत आहे. त्यात विशेष ते काय? पण हे सगळं झालं आमची ओळख आणि संबंध कसे जुळून आले त्याबद्दल. 
        श्रीदेवी मूळची आंध्रप्रदेशातल्या कुठल्यातरी गावातील. लग्न झालं तेव्हा ती १८ आणि नवरा २० वर्षाचा. पुढची १६ वर्ष फक्त मूल का होत नाही आणि त्यावर उपाय करण्यात गेलं. मुलांवर इतका जीव असणाऱ्या व्यक्तीला १६ वर्ष झगडावं लागणं म्हणजे किती त्रासदायक? एकापाठोपाठ दोन मुली झाल्या मग. लड्डू आणि पंडू त्यांची घरातली नावं. नवरा अमेरिकेत आला म्हणून मग मागोमाग मुलींना घेऊन तीही आली. अमेरिकेत आली तेंव्हा सगळं अनोळखी होतं. घरात तर पोरींना द्यायला अजून दूधही आणलं नव्हतं, तिथून सुरुवात झाली. मग सिएटल मध्ये हळूहळू ओळखी होत गेल्या आणि एकवेळी ४ मुलांना घरी सांभाळू लागली. तिथून मग शिकागो. आमची ओळख झाली तेव्हा तिला इंग्रजीचे कलासेस घ्यायचे होते. कारण बाहेर बोलण्याइतकं इंग्रजीही येत नव्हतं. पण नवऱ्याची चार दिवस परगावातली नोकरी. मग आम्हालाच विचारून अनेकदा संदीपने, कधी अजून कुणासोबत जाऊन इंग्रजीने क्लास पूर्ण केले. तिथून पुढचा टप्पा होता तो ड्रायव्हिंगचा. छोट्या गोष्टींसाठी नवरा चार दिवसांनी घरी येण्याची वाट बघावी लागायची तर कधी कुणाला विचारून घ्यावं लागायचं. लवकरच तिने पर्मनंट लायसन्सही घेतलं. तोवर त्यांचं शिकागोतून डॅलसला जायचं ठरलं होतं. 
         आम्ही साधारण वर्षभराने डॅलसला गेलो तर इतकं वेगळंच चित्र आम्हाला बघायला मिळालं. बऱ्यापैकी दबकत गाडी चालवणारी श्रीदेवी आता सुसाट गाडी चालवत होती. नवऱ्याला एअरपोर्ट वर ने आण करत होती. अगदी, तो 'टॅक्सिसाठी जे पैसे देतो तेच मला दे ना' असं म्हणून तिने तेही साठवायला सुरुवात केली होती. डॅलसचे सर्व हायवे तिला तोंडपाठ झाले होते. पोरींना शाळा, क्लासेसना ने आण तीच करू लागली होती. 
         मुख्य म्हणजे हे सर्व बदल दिसले तरी, आम्ही गेल्यावर आमच्या पोरांचा पूर्ण ताबा तिने घेतला होता. स्वनिक लहान होता एकदम, ६ महिन्यांचा वगैरे. त्याला तर सोडतच नव्हती. 'बंगारम बंगारम' म्हणत होती त्याला. :) लहान मुलांना सांभाळण्याची तिची कला निराळीच आहे. अगदी अनोळखी मूल दिसलं तरी पटकन पर्समधून काहीतरी खायचं काढून त्याला देईल ती. मला आठवतं एकदा अजून दोन फॅमिली आणि श्रीदेवी आणि तिच्या मुली असे आम्ही लेक जिनिव्हाला गेलो होतो. दार थोड्या वेळाने ती काहीतरी खायला काढून देत होती मुलांना. जितकं मुलांबद्दल प्रेम तितकाच चांगला पाहुणचारही. तिच्या हातच्या डोशांचा स्पीड आणि शेंगदाण्याच्या चटणीची चव आजही तीच. एखाद्याला पोटभर जेऊ घालायची हौसही तशीच. सानू तिच्याकडे होती तेव्हा दर शुक्रवारी आमचं इडली चटणी, डोसा तिच्याकडेच व्हायचं. आजही कुणी घरी आलं की पटकन काहीतरी करतेच. मागच्या वर्षी त्यांच्याकडे राहायला गेलो तर भरभरून जेऊ घातलं आम्हाला आठवडाभर. कधी कधी वाटतं, आजच्या जगात सख्खे भाऊ-बहीणही करत नाही इतकं कुणासाठी.
          टिपिकल मध्यवर्गीय भारतीय स्त्रीचा लुक. नीट सांगता येणार अशा रंगाचे चुडीदार किंवा गाऊन. डोळ्यांखाली आलेली वर्तुळं. जाडसर बांधा, उंची ५ फूट ४ इंच. रंग खरंतर नीट पाहिल्यावर गोरा असावा. पण चेहरयावर पटकन तेज दिसून येत नाही. बोलायला लागल्यावरही धाप लागते की काय असं बोलणं. "अय्यो विद्या, ऐसा? बस चल रही है जिंदगी. " हे तिच्या साऊथ इंडियन हेल काढून ऐकताना जिंदगी खरंच थांबलीय की काय असं वाटतं. नेहमी आपल्या शरीराबद्दल, भाषेबद्दल न्यूनगंड. हजार वेळा मला विचारून डाएट सुरु करून पुन्हा सांबर-भातावर थांबलेलं. नवऱ्याकडून इतक्या वर्षांनंतरही 'तुला काही कळत नाही' असा होणारा उपहास. त्यात उलटी उत्तरं देणाऱ्या पोरींचीही भर पडली. पण पोरींच्याबाबत मात्र तिचे कडक नियम ठरलेले. 'तुला काय बोलायचं ते बोल, माझ्या शब्दाबाहेर जायचं नाही' हे त्यांना ठोकून बजावलेलं. आणि तरीही नवऱ्याच्या रागापासून त्यांना वाचवून त्यांचे लाडही केलेले. पोरींना कितीही चांगले कपडे, वस्तू घेतल्या तरी, तिचं राहणीमान इतकं साधं. आपल्याकडे असलेल्या मोठ्या घराचा, गाड्यांचा किंवा पैशांचा कसलाही माज नाही. जे आहे ते 'सब बाबा की कृपा' आहे. त्यामुळे दर गुरुवारी अजूनही एकवेळ जेवून केलेला उपवास आणि साईबाबाचं दर्शन हा नियम ठरलेला. 
       आजही तिच्या मोठ्या मुलीच्या ग्रॅजुएशनचे फोटो पाहून फोन केला तर गुरुवार आहे, मंदिरातच होती. तिथून येऊन मला फोन लावला. तोच टोन, तीच बोलण्याची पद्धत. मध्ये एक वर्ष तिने एका मुलीला सांभाळलं, का तर तिचं वजन खूप कमी होतं आणि बिचारी डे-केअरला नसती टिकू शकली. मग इथल्या पोस्ट ऑफिसमध्येही परीक्षा दिल्या तिथे नोकरीसाठी. मग मध्ये Macys मध्ये नोकरी मिळाली म्हणाली. आज फोन केला तर सांगितलं, आता फक्त सोमवार ते शुक्रवार जाते. सकाळी ६.३०- दुपारी ३.३०. खरं सांगायचं तर तिला ना पैशाची गरज ना काम करण्याची. पोरीही आता मोठ्या झाल्या. पण मूळ स्वभावच कष्टाळू, प्रेमळ आणि साधा. अमेरिकेत येऊन भल्याभल्याना बदललेलं पाहिलंय मी. त्या सगळ्यांत आपलं साधेपण सांभाळून राहणाऱ्या श्रीदेवीला पाहिलं की या जगात काहीतरी शाश्वत आहे असं वाटतं. आजही फोन केला तेव्हा ते परत एकदा जाणवलं. खरं सांगू का इथे राहणाऱ्या अनेक भारतीय स्त्रियांचे अनेक संघर्ष मी पाहिलेत, पण तितक्याच सर्व सोडून आळसात आयुष्य घालवणाऱ्याही पाहिल्यात. पण या सगळ्यांहून श्रीदेवी वेगळी वाटते, का कुणास ठाऊक. 

विद्या भुतकर. 
        

Wednesday, June 06, 2018

आज पुन्हा एकदा

        लग्नाच्या पहिल्या वाढदिवशी नवऱ्यासाठी कौतुकाने एक कीबोर्ड विकत घेतला. वाटलं त्याला गिटार शिकायची होती, ते जमलं नाही, हे तरी शिकेल. आपण किती बावळट होतो हे पुढे गेल्यावरच कळतं, नाही का? पुढची १२ वर्षं तो कीबोर्ड सर्व ठिकाणी आमच्यासोबत फिरत राहिला आणि शेवटी यावर्षी स्वनिकने शिकायला सुरुवात केल्यावर त्याला मुहूर्त लागला. नवरा नाही निदान पोराने तरी हौस पूर्ण केली असं वाटलं. आमच्या घरात मला असलेली गाण्यांची आवड आणि तितकीच नवऱ्याची उदासीनता. त्यामुळे मला नेहमी असं वाटायचं की पोरांकडे गाण्याचे काही गुण आले तर ते माझ्याकडूनच येतील. यात माझा ओव्हरकॉन्फिडन्स कारण आहेच. :) असो. 
        आता हे सर्व सांगायचं कारण म्हणजे आज त्याच्या पियानोच्या क्लासमध्ये गेले. चारच पोरं. तिथे शिकवणाऱ्या शिक्षिका वयस्कर आणि तरीही अतिशय उत्साही आहेत. पोरांसोबत आईवडीलांनाही कामाला लावतात. मुलं वाजवत असताना पालकांनाही समोरच्या शीटमध्ये प्रत्येक नोटवर बोट ठेवायला सांगितलं. आता गेले तीन महिन्यात पहिल्यांदाच जात असल्याने मला त्यातलं काहीही कळत नव्हतं. एकदा तर बाकी मुलं पुढे गेली तरी मी चुकीचेच नोट्स स्वनिकला दाखवत होते. :) तो चिडलाच. इतके दिवस त्याच्यासोबत बाबा येत असल्याने त्या दोघांना सर्व माहित झालेलं, काय कसं करायचं. आणि माझी पाटी कोरीच. आणि इथेच माझ्या अजून एका विश्वासाला तडा गेला. मला कितीही आवड असली तरी त्याचा सराव वगैरे यात माझा भाग नव्हताच त्यामुळे मला कितीही संगीत आवडलं तरी त्याच्या त्या शिकण्यात काहीही मदत करू शकत नव्हते.
        हेच नाही अशी अनेक उदाहरणं आहेत जिथे मला एक पालक म्हणून मी आपल्या मुलांना काय चांगलं देईन याचा मला विश्वास होता आणि त्याला वेळोवेळी तडा गेला आहे. अगदी घरी बाबा आणि आजोबा शिक्षक होते त्यामुळे मलाही वाटायचं की आमच्या मुलांचा अभ्यास मीच घेईन. पण पोरांना एकेक गोष्ट शिकवेपर्यंत माझा संयम संपून जातो. तिथेच  नवऱ्याचा संयम कामी येतो. अगदी स्वयंपाक करतानाही वाटतं की मुलांना चांगलं शिकवेन बारीक सारीक गोष्टी, चव, वास, अशा अनेक गोष्टी. पण वेळ येते तेव्हा माझे नियम नडतात. हे असंच करायचं, हे तसंच करायचं. आणि शिकवायचं सोडून मीच पटकन बनवून घेते. 
        हे असे किस्से झाले की मला प्रश्न पडतो की आपण आपल्याबद्दल अनेक मत बनवून ठेवलेली असतात. अगदी आपल्याला काय चांगलं येतं आणि आपण काय चांगलं शिकवू शकतो याबाबतीतही. त्या गोष्टी प्रत्यक्षात येताना मात्र काही वेगळंच चित्र असतं. मग त्या अशा क्षणी  मागं जाऊन आपल्या मतांबद्दल विचार करणं गरजेचं होतं. आणि स्वतःबद्दलही. आज पुन्हा एकदा तो प्रश्न पडलाय.

विद्या भुतकर. 

Thursday, May 31, 2018

आई आणि ४-जी

आमची आई डेंजर आहे. :) आता हे असं म्हटलं तर ती म्हणेल म्हणजे काय? तर आज मी फेसबुकवर टाकलेल्या फोटोवर तिचा लाईक आला. म्हटलं ऑनलाईन दिसतेय तर लगेच व्हाट्स ऍप कॉल केला तिला. तिने तो घेतलाही. म्हटलं अगं मागे कसला आवाज येतोय? तर म्हणाली, शेगावला गेलो होतो आता परत येतोय. :) म्हणजे ही तिच्यासाठी घेतलेल्या टॅबलेट वर ४-जी सुरु करून फेसबुक बघत आहे. आता आहे की नाही डेंजर? २००४ मध्ये डेस्कटॉपवर इंटरनेट घेऊन वेबकॅम वर पाहण्यापासून आजवर तिने सर्व गोष्टी शिकून घेतल्या आणि वापरतेही. आम्ही सगळे भाऊ बहीण बाहेर भटकलो त्या त्या ठिकाणच्या टाइम झोन, फोन नंबर, आमचे मित्र मैत्रिणी आणि त्यासोबत लागणारं तंत्रज्ञान तिने इतक्या सहज स्विकारलं. त्यामानाने बदल स्वीकारायला आम्हालाच जास्त वेळ लागत असेल. आज एकदम तिच्याशी व्हाट्स ऍप कॉल वर बोलताना हे सर्व तीव्रतेनं जाणवलं. म्हणून म्हटलं जाहीर कौतुक करावं. :) त्यासाठी ही पोस्ट. :) आता ही पोस्टही ती गाडीतून प्रवास करतानाच वाचत असेल. :) 

विद्या. 

Sunday, May 20, 2018

ब्रेसलेट

यावर्षी शाळा सुरु झाली तेंव्हापासून घरात दार थोड्या दिवसांनी एक गोंधळ चालू होता. शाळेत मुलांना काही चांगलं काम केलं तर त्याबद्दल एक कार्ड मिळत होतं, उत्तेजनार्थक. स्वनिकला आजवर १० मिळाली. प्रत्येक वेळी काही ना काही चांगल्या कामाबद्दल ते मिळायचं. त्याचा आम्हाला आनंद होताच. (अर्थात पोरगं घरातही इतकं चांगलं वागेल तर उपकार होतील, वगैरे वाटायचंच. असो.) तर प्रत्येक वर्गात जे काय दोन-चार मुलांना हे असे दार आठवड्याला कार्ड मिळायचे. मग प्रत्येक तुकडीच्या ५-६ वर्गातील सर्वांचे कार्ड एकत्र करून त्यांची लॉटरी काढली जायची. बॉक्स मधून ज्या मुलाचं नाव निघेल त्याला एक ब्रेसलेट मिळतं, शाळेचं नाव असलेलं. 

         स्वनिकला या ब्रेस्लेटचं इतकं आकर्षण होतं की विचारायला नको. प्रत्येक वेळी त्याला कार्ड मिळालं की तो खूष व्हायचा, मला आता ब्रेसलेट मिळू शकतं म्हणून. त्याचं म्हणणं, "I have a chance to get it". सुरुवातीला त्याला समजावणं अवघड जायचं की,"लॉटरी म्हणजे काय आणि त्याचा नंबर लागला नाही तरीही ठीक आहे." त्याला ब्रेसलेट नाही मिळालं तर शुक्रवारी उदास होताना पाहून मला अजूनच वाईट वाटायचं. एकतर पोराला हे असं काहीतरी कार्ड मिळणार ज्याचं आपल्याला कौतुक आहेच पण त्यात एक प्रकारचा छळही होताच ना. ६ वर्षाच्या मुलाला काय कळणार की आजवर एकच कार्ड मिळालेल्या मुलाला ब्रेसलेट का मिळालं आणि त्याला का नाही? दोन-तीन वेळा तर मी म्हटलं,"बाबू, मी तुला विकत आणून देईन पण तू असा त्याच्या मागे लागू नकोस.", विकत घेतलं नाही हा भाग निराळा. पण एक पालक म्हणून ते पाहणं खूप त्रासदायक होतं. अनेकदा तर असं वाटलं की नकोच मिळायला ते त्याला ते कार्ड. मग प्रत्येकवेळी आम्ही त्याला समजवायला सुरुवात केली,"Its not important to get the bracelet, its important to work hard and get that card." त्यालाही ते हळूहळू पटलं आणि त्याचा आधीचा त्रास बराच कमी झाला. 
        या शुक्रवारी घरी आले तेव्हा त्याने मला ओरडून सांगितलं की "आई, मला ते ब्रेसलेट मिळालं.". आणि खरं सांगते, मीच जोरजोरात ओरडू लागले. इतकी खूष झाले. आजवर त्याने इतकी वाट पाहिलेली गोष्ट त्याला मिळाली होती. :) शाळेचं वर्ष संपत  होईना शेवटी ते त्याला मिळालं होतं. पण गंमत म्हणजे, गेल्या दोन दिवसांत त्याने ते ब्रेसलेट कुठे टाकलं हेही माहित नाही. आणि तो ते मिळालंय हे विसरूनही गेला. 
       आपल्यालाही हे असंच होतं, नाही का? एखाद्या न मिलणाऱ्या गोष्टीची इतकी ओढ लागते, लहान मुलांसारखी. कधी कधी योग्यता नसलेल्याना ती मिळते याचं वाईटही वाटतं. पण खरंच त्या मिळणाऱ्या बक्षिसापेक्षा त्यासाठी सतत प्रयत्न करण्यातच जास्त मजा असते. कारण, ब्रेसलेट मिळालं शेवटी तरीही त्याची हौस तोवर राहिलेली नसते. एकदा ते मिळालं की पुढे काय हा प्रश्न असतो तो निराळाच. :) 
 
विद्या भुतकर.

Tuesday, May 15, 2018

गुंतवळ

आज केस धुतले.
माझ्यासारखे लोक बोअर झालं की हेअरकट वगैरे करतात.
गंमत म्हणजे, कधी कधी 'केस खूप गळतायंत' म्हणूनही लोक केस कापतात.
केस छोटे असले की धुताना वाहून जाणारा पुंजका छोटा दिसतो.
आणि दरवेळी मला प्रश्न पडतो.
केसांची लांबी कमी झाली म्हणून गुंतवळ कमी
कि खरंच प्रश्न सुटलाय?

विद्या.

Saturday, April 14, 2018

स्विमिंग

     आज या सिझनची पहिली रेस, ५K. माझी नाही, मी बरी असते तर माझीही. संदीप गेला रेसला, कधीतरी पहाटे एकटाच. आणि इतक्या दिवसांत आपल्याला पळता येत नसल्याचा सर्वात जास्त त्रास झाला. आयुष्यात काय गमावलं हे कळलं की जास्त त्रास होतो. तर एरवी आम्ही दोघेही जाणार असू तर ही रेस म्हणजे नुसतं पळणं नसतं. आदल्या दिवशी ठरवून ठराविक एक भाजी, पोळी, वरण भात जेवायला बनवणं, रेसचे बिब उद्या घालायच्या कापडयांना लावून ठेवणं, मुलांचं काय करायचं त्यानुसार त्यांना कुणाकडे सोडून येणं आणि तिथे रेसच्या जागेपर्यंत पोहोचणं हाच एक मोठा प्रवास आणि प्रत्येकाने एकदा तरी घ्यावाच असा अनुभव असतो. हे सगळं करु शकत नाहीये याचं वाईट वाटतंय. बाहेर हजारो लोक पळत असतील आता. संदीप पळायला गेला आणि मी घरात निवांत झोपलीय, यात काय मजा? असो. 
         गेल्या काही दिवसात बाहेरची थंडी कमी व्हायला लागली आणि माझ्या पायाला खाज सुटायला लागली. बाहेर पळणारे लोक पाहून आपणही क्षणात शूज घालून, जोरात पळत सुटावं असं वाटू लागलं. जीव तोडून, धाप लागेपर्यंत, श्वास थांबेपर्यंत  पळावं वाटू लागलं. पण तीन महिन्यापूर्वीची अजून एक गोष्ट आठवली. जेव्हा काहीच जमत नव्हतं, तेव्हा वाटायचं 'फक्त नीट चालता येऊ दे'. बाकी काही नाही जमलं तरी चालेल. पण मग मिळालंय त्यात समाधान मानलं तर माणूस काय ना? असो, हाफ मॅरॅथॉन नाही तर निदान १० किमी तरी नक्की जाईन पुढच्या वर्षीपर्यंत असं ठरवलंय. बघू काय होतं. 
          या दरम्यान अजून एक गोष्ट सुरु झाली. डॉक्टरांनी पाठीसाठी पोहायला जायला सांगितले. मी पोहायला वयाच्या २६ नंतर शिकले. गावात कधी शिकायचं प्रश्नच आला नाही. जेव्हा शिकले तेव्हाही खूप काही चांगलं येत नव्हतंच. मग पुण्यात असताना एका ठिकाणी क्लास लावला. रोज सकाळी ५.३० चा क्लास. एकतर उठणं अवघड आणि त्यात जाऊन थंड पाण्यात डुंबायचं म्हणजे अजून चिडचिड. पण सलग २१ दिवस एकही क्लास न बुडवता जेव्हा तिथे गेले तेव्हा पोहायला येण्यापेक्षा आपण रोज तिथे पोहोचलो याचंच कौतुक जास्त होतं. तर पोहायला पुण्यात परत शिकले. मजा आली होती. 
        त्या शिकण्याचा आता फायदा झाला. खूप भारी नाही निदान कामापुरतं तरंगता येतं. पाठीच्या सर्जरीनंतर पायातली ताकद जवळजवळ गेलीच होती. एरवी १० किलोमीटर निवांत पळू शकणारी मी १ किमी नंतरच दमत होते. साधं चालताही येत नव्हतं इतकं सलग. त्यामुळे परत पायातली ताकद वाढवण्यासाठी पोहायला जात आहे गेले काही दिवस. आणि माझ्या एक गोष्ट लक्षात आली. ती म्हणजे, केवळ पळणंच असं नाही, मला हे पोहोतानाही खूप भारी वाटत होतं. दोन-तीन वेळा वॉटर ऐरोबिक्स च्या क्लासला गेले होते. सगळ्या ६० वर्षाच्या पुढील स्त्रिया तिथे होत्या. त्या क्लासमध्येही खूप मजा आली होती. एकतर मोठ्याने लावलेली गाणी आणि त्या आवाजात केलेला व्यायाम. आणि सर्वात मुख्य म्हणजे घरात सोफ्यावर बसून टीव्ही न बघता आणि इथे चार लोकांसोबत येऊन त्या ग्रुपचा एक हिस्सा बनलोय हे जास्त आवडलं होतं. 
        पहिल्या आठवड्यात पायाची वाट लागली होती. अगदी साधे व्यायाम केले पोहोण्याचे तरी पायांना ते झेपत नव्हतं. हळूहळू करत पायांची हालचाल वाढली, अंतर वाढवत आता पूर्ण लॅप सलग पोहता येऊ लागलंय. धाप लागते, हात पाय दुखतात, घरी आल्यावर दमायला होतं. पण आपण तिथे जातोय आणि जे काही आपल्याला जमत नाहीये त्यासाठी प्रयत्न करत राहतोय ही कल्पना खूप भारी वाटते. रोज काहीतरी नवीन ध्येय असतं पुढे पोहचण्याचं. आणि ते पार पडलं की आपण जग जिंकल्याचा आनंद होतो. याच पोहोण्यातून बरं होऊन परत पळायला लागायचंय. आपल्या त्रासाच्या दिवसांत याच स्विमिंगने मदत केली होती हे विसरणार नाही. :) बरेच दिवस लिहायचं होतं. आज रेसच्या निमित्ताने जमलं. :) 
तुमचं रोजचं ध्येय काय असतं? 

विद्या भुतकर. 
https://www.facebook.com/VidyaBhutkar1/

Wednesday, April 11, 2018

बॉस्टन

आजूबाजूला पाहिलं की जाणवतं सगळं रिलेटिव्ह आहे. रिलेटिव्हला मराठी शब्द आठवत नाहीये आज. तर म्हणत होते, रिलेटिव्ह म्हणजे काय, की प्रत्येक वस्तू, व्यक्ती, जागा, यांत खरं काय असतं? समजा, समोर संत्रं धरलं, आंबा धरु, आजकाल पुण्यात आंब्याचे जोक खूप एक्स्पोर्ट होऊन इकडे येत आहेत. तर एक आंबा हातात धरुन म्हटलं की 'हा आंबा आहे' . ते सत्य. पण ती वस्तुस्थिती सोडली तर बाकी सगळं संदर्भावर असतं. त्याचे गुणधर्म वगैरे ठीक आहे. पण तो कधी खाल्ला, कुणासोबत खाल्ला, त्याने काय झालं याच्या गमती जमती यात सगळं असतं, नाही का? 
        गेल्या १४ वर्षात वेगवेगळे देश आणि तिथली शहरं पाहिली. काही जवळून तर काही दुरूनच. गेले तीन वर्षं झाली मुक्काम बॉस्टनमध्ये आहे. खरंतर पुण्यात दोन वर्षं राहून इकडे आल्यावर सुरुवातीला इथलं काहीच आवडत नव्हतं. ऑफिससाठी रोज करावा लागणारा लांबचा प्रवास, बस-ट्रेनमधून जाणे, त्यासाठी होणारी पळापळ, त्यात थंडीत बर्फ आणि उन्हाळ्यात दमट वातावरण. एकूणच कंटाळवाणं वाटायचं. मध्ये थोडे दिवस घराजवळच ऑफिसला जात होते. आता सोमवारपासून नवीन नोकरी सुरु झाली. पुन्हा एकदा बॉस्टन डाउनटाउनला जायला सुरुवात केली आणि खूप काही जाणवलं. एखादं शहर आपल्याला आपलंसं कधी करुन घेतं कळत नाही, खरंच.
         सोमवारी सकाळी मुलांना शाळेत सोडून स्टेशनकडे जायला निघालो आणि नेहमीच्या गर्दीची जाणीव झाली. त्यातून काढायचा रस्ता, डोळ्यांवर येणारं ऊन आणि एकाच ठिकाणावरुन दिसणारी बॉस्टनची स्कायलाईन. ट्रेनमध्ये बसण्यासाठी जिन्यावरुन पळत जाणं. तिथेच कुठलं ना कुठलं वाद्य वाजवत असलेला माणूस. ट्रेनच्या अनाऊन्समेंट आणि आत बसल्यावर तिथले सीट, त्यांच्यावर बसणारे लोक, त्यांचे निरनिराळे वास, त्यांच्या हातातील फोन्स, कानाला लावलेल्या वायरी, हातातले पेपर, किंडल्स, पुस्तकं तर कुणाच्या हातात कधीतरी दिसणारं भरतकाम-विणकामही. आपणही मग आपल्या कानांत गाणी अडकवून बसणं, पायात बॅग, डब्याची पिशवी सांभाळणं. हे सगळं सोमवारच्या एका दिवसांत डोळ्यांसमोर आलं. 
         सगळ्यांत महत्वाचं म्हणजे एका स्टेशनवरुन दिसणारी केम्ब्रिज आणि बॉस्टनची स्कायलाईन. १६०० साली कधीतरी ब्रिटिशांनी हे गाव वसवलं. त्याच्याशेजारचेच केम्ब्रिजही. या दोन शहरांना वेगळं करते ती मध्ये असलेली चार्ल्स नदी. नदीवरच्या पुलावरुन ट्रेन जाताना दोन्ही बाजूला ही शहरं दिसतात. त्या स्टेशनवर आल्यावर आपण इतके दिवस काय मिस करत होतो हे जाणवलं आणि तो व्ह्यू पाहून दिवस सुखावला एकदम. पुलावरच बाजूला पादचारी मार्ग आणि गाड्यांचाही रस्ता आहे. त्या पादचारी मार्गावरुन हमखास कुणी ना कुणी पळत असतंच. ते आणखी एक खास वैशिष्ट्य. कितीही थंडी, पाऊस असो असा पळतांना कुणी पाहिला की आपणही पळायची इच्छा होते. इथे आल्यापासून अनेकदा, बर्फ, थंडीमध्ये लोकांना बाहेर पळतांना पाहिलंय. कदाचित त्यामुळेही हे शहर जास्त आवडलं असेल. जिथे तिथे दिसणारे पार्क्स आणि त्यातून पळणारे लोक. असो. 
        स्टेशनमधून बाहेर पडल्यावरही बॉस्टन कॉमन्सचं पार्क किंवा ठराविक साच्यातल्या जुन्या इमारती, त्यांत असलेली छोटी छोटी रेस्टॉरंट्स आणि ऑफिसच्या कपड्यांमध्ये झपाझप एका वेगाने जाणारी गर्दी. त्यातून येणारे कॉफीचे वास. हे सगळं पाहून सकाळचा आपलाही वेग आपोआप वाढतो. हीच गर्दी दुपारी निरनिराळ्या फूड ट्रक्सवर जेवताना दिसते. ते फूड ट्रक्सही खासच, रोज वेगवेगळे. कधी कधी ऑफिसमध्ये असताना दुपारी मी उगाच खिडकीतून बाहेर बघत बसायचे, अजूनही बसते. या शहराचं रूप बघायला. ऊन, बर्फात तर कधी पावसांत. प्रत्येकवेळी निराळं. 
         तर हे असं सगळं रिलेटिव्ह. 'बॉस्टन' नावाचं एक शहर आहे ही वस्तुस्तिथी झाली. पण त्यातून मला काय दिसतं, वाटतं, त्या काळात मी कुठलं गाणं ऐकते, कुठे बसून मी काय जेवते, तिथे कोण माझे मित्र मैत्रिणी आहेत, तिथल्या थंडीत कुठले कपडे घालते, इथे राहताना मी कुठल्या महत्वाच्या घटनांतून जाते आणि हे सगळं करत असताना हे शहर मला कसं दिसतं यावर माझ्यासाठी 'बॉस्टन' म्हणजे काय ते ठरतं. अर्थात प्रत्येक गावाचं तसंच असतं म्हणा, आज या निमित्ताने तेही लक्षात झालं. 

विद्या भुतकर. 
https://www.facebook.com/VidyaBhutkar1/