भाग सहावा: शोध स्वत:चाच

         आता हे नेहमीचच झालं होतं, संध्याकाळी कॉल संपला की नेहा सिद्धार्थची वाट पाहत थांबत असे. सुरुवातीला  खोटं कारण सांगून थांबायची आता कारणही सांगायचं बंद केलं होतं तिने. ती नसताना, ती दुसऱ्या कोणासोबत आहे म्हणून वाईट वाटतंय की आपली चांगली मैत्रीण सोबत नाही याचं दु:ख होतंय हे राहुलला काळात नव्हतं.  पण एकूणच त्याला सर्व गोष्टींचा कंटाळा आला होता इथे. रोहनही कंपनी सोडून गेला. अजितने रात्रीची शिफ्ट घेऊन दुपारी MBA ला अडमिशन घेतली होती. आपण मात्र इथेच आहोत अडकलेले. इथे येऊन आता त्यांना तीन वर्षं होऊन गेली होती. राहुल २ आठवड्यांची सुट्टी घेऊन घरी जाऊन आला. जरा घरी राहिल्यावर बरं वाटलं पण ऑफिसमध्ये आलं की पुन्हा तेच लोक, तेच काम, तीच ट्राफिकमधली संध्याकाळ आणि त्याच एकट्या रात्री.

          आज कधी नव्हे ती नेहा सकाळी ऑफिसला आली होती. सिद्धार्थ सोबत राहायचे म्हणून तिने तिची शिफ्टही दुपारची घेतली होती. 

ती त्याच्याकडे येऊन म्हणाली, "चल कॅन्टीन मध्ये जाऊ".

राहुल तिचा उत्साह बघून काहीच बोलला नाही. ते दोघे कॅन्टीन मध्ये जाऊन चहाचे कप घेऊन बसले. तिने टेबलावर जरा पुढे वाकून त्याला हळूच आवाजात सांगितले,"माझे ऑन साईट जायचे फायनल होत आहे."

राहुलला हे जरा अनपेक्षित होते. नेहा उत्साहात बोलली,"अरे, सिद्धार्थने सांगितले की साईटवर रिक्वायरमेंट आहे डेव्हलपरची आणि माझ्या कामाने तिकडे सर्व इम्प्रेस पण झालेत. आता पुढच्या दोन महिन्यात विसा झाला तर मग दोन वर्षं तरी तिकडेच असेन. सिद्धार्थला ही मेनेजरच्या रिक्वायरमेंटसाठी बोलावताहेत."

राहुलने काय बोलावं कळेना. तो तिला म्हणाला,"कॉंग्रट्स, कधी आहे विसा इंटरव्ह्यू? गुड, सहीच."

           कसं असतं ना? जवळचे मित्र जे 'अरे नवीन मोबाईला घेतला? सही, मला सांगितलं नाहीस? ' म्हणून रुसणारे, कधी रात्री बारा वाजता मेसेज का होईना  करून, ताई चं लग्न ठरत आहे असं सांगणारे, आज  इतके दूर? इतक्या उलाढाली झाल्या तरी ना आधी सांगण्याचा उत्साह, ना दुसऱ्याच चांगलं झालं याचा दिलखुलास आनंद. आणि सर्वात जवळच्या मित्रांसोबतच असं का होतं काय माहित? बहुदा आपण घेतलेले निर्णय त्याला चुकीचे वाटून, आपलं खरं मत ते स्पष्टपणे सांगतील याची भीती असते? की त्याला ते असं वाटतंय हे माहित असतं म्हणून समोरचाही खऱ्या भावना जवळच ठेवून बोलतो? असो. लवकरच मग नेहाचा विसा झाला. आणि सिद्धार्थचा तर होताच. दोघेही मग खरेदी, तिकडे जायची तयारी यात अडकून गेले. ती जायच्या आदल्या दिवशी राहुलला स्वत:च बोलून जेवायला घेऊन गेली. "अरे रोहन आणि अजित विचारत होते पार्टी कधी देत्येयस म्हणून ऑन साईटची", नेहा बोलली. 

        त्याचदिवशी त्याने तिला एक अलार्म क्लॉक गिफ्ट दिले. तेव्हाच त्याने तिला 'बाय' करून टाकलं. तिला सोडायला मुंबईला काही तो गेला नाही. तो त्याचा विकेंड सुना-सुना गेला एकदम. रोज भेटत नसले तरी ती या देशातच नाही ही कल्पनाच फार एकटी वाटणारी होती. सोमवारी जड मनानेच तो ऑफिसला गेला. तिथे तरी काय आहे आपलं असं त्याला वाटलं? खिडकीतून खाली दिसणारी वर्दळ बघत तो नुसता बसून राहिला. संध्याकाळी परत निघायच्या आत नेहाच, 'सुखरूप पोचले' असा मेल तेव्हढा आला होता. चला आता दोन वर्षं भेट नाही, असा विचार करून तो रूमवर निघून गेला. परत तीच ट्राफिक, गरम होऊन घामेजले करणारी बस, तेच बेचव जेवण. कधी कधी आयुष्य एकदम थिजून जातं, कितीही प्रयत्न करा पुढे ढकलायचा ते हलत नाही. पुढच्या दोन-तीन महिन्यात त्याला नेहाने मेल, फोटो पाठवले होते वेगवेगळ्या ठिकाणी ती  फिरायला गेली तेव्हा. फोटो पाहिल्यावर त्याला तिची आठवण यायची पण कधी तिला उत्तर द्यायची हिम्मत त्याला झाली नाही.

          आज काल लोक जरा मनाविरुद्ध झाले की त्यातून बाहेर पडण्यासाठी प्रयत्न करत राहतात. मग ते प्रयत्न सफल नाही झाले की अजून अस्वस्थता. लग्नासाठी घराचे मागे लागतात, मग जा ऑन साईट. काम चांगले नाहीये, प्रोजेक्ट बदला, ते नाही झाले कंपनी बदला. आणि प्रत्येक ठिकाणी दुसऱ्या कुणाच्या मेहेरबानी वर हे सर्व अवलंबून म्हणून अजून त्रास. नेहाशी बोलायला लागायला नको म्हणून राहुलने प्रोजेक्ट बदलून घेण्यासाठी रिक्वेस्ट पाठवली होती मनोज शर्माकडे, पण शर्माने प्रोजेक्टमध्ये सध्या नवीन कुणी येईपर्यंत तुला निघता येणार नाही म्हणून स्पष्ट सांगितले होते. छोट्या छोट्या गोष्टींसाठी या मोठ्या लोकांच्या मागे लागावं लागतं, तेही लोक आपल्या  असहाय पणाचा फायदा घेतात असं राहुलला वाटत होतं.

          खरंतर नेहा हेच काही एक कारण नव्हतं हे असं डिप्रेस व्हायचं. त्यांचं तर प्रेम, प्रेम म्हणताही येणार नाही असं होतं. ना त्याला माहित होतं की हे प्रेमच होतं की आकर्षण. ना त्याने तिला सांगितलं त्याचं प्रेम आहे म्हणून ना तिने त्याला नकार दिला होता. त्याच्या आयुष्यात एक पोकळी मात्र निर्माण झाली होती. आजपर्यंत त्याच्यासमोर नेहमी एका ध्येय असायचं. ते प्राप्त करण्यासाठी मग धडपड करत राहणे आणि ते मिळाल्यावर पुढच्या ध्येयाकडे वळणे, हेच त्याने केलं होतं. गेल्या दोन वर्षांत कंपनीतल्या त्याच्या ग्रुपमुळे त्याला त्या नसलेल्या ध्येयाची कधी आठवणच झाली नव्हती. पण आता त्याची तीव्रता त्याला जाणवत होती. बरं, करायचं पुढे म्हणजे तरी काय? प्रोजेक्ट बदलणे, कंपनी बदलून दुसरीकडे जाणे, किंवा मग पुढच्या शिक्षणासाठी अभ्यास करणे? त्याने मग त्याला जे माहित होते तेच केले. अभ्यास करणे. MBA साठी त्याने मन लावून अभ्यास करायला सुरुवात केली.

          एकदा का तो अभ्यासात शिरला तेव्हा त्याला मग स्वत:लाच पुन्हा एकदा गवसल्यासारखं वाटलं. रात्री जागून अभ्यास करणे, एखादी गोष्ट समजत का नाहीये वाटून ती समजेपर्यंत झपाटल्यासारखे उत्तर शोधत राहणे. हे सर्व चालू असताना त्याचा प्रोजेक्ट चालूच होता. पण आता बाकीच्या लोकांमुळे त्याला काही फरक पडत नव्हता. त्याला त्याचं ध्येय मिळालं होतं. आपले ध्येय आपणच ठरवले की मग मनोज शर्मा सारख्या  लोकांनी त्याचं काम केलं नाही केलं यानेही त्याला काही फरक पडत नव्हता. मध्ये मध्ये नेहाशी बोलणं व्हायचं, ती नेहमी प्रमाणे मोकळ्या मनाने  बोलायची. तिथे कसं असतं सर्व, तिने गाडी घेतली, रुममेट कशी आहे, जेवण बनवायला कशी शिकली, सर्व काही. एकदा तिने तिच्या पहिल्या 'स्नो फॉल च्या अनुभवाबद्दल त्याला सांगितलं. ते ऐकून त्याला क्षणभर वाटलेही की आपण सुद्धा राहावे का याच प्रोजेक्टमध्ये? आपल्यालाही मिळेल हे सर्व अनुभवायला. पण आता माघार घेऊन चालणार नव्हतं त्याचे ध्येय एकच होते, सर्वात चांगल्या इंस्टीटयूटमध्ये MBA ला अडमिशन मिळवणे.

         त्याच्या प्रयत्नाचं फळ मिळालं. हैदराबादला त्याला अडमिशन मिळाली होती. पुण्यातून निघायच्या आधी त्याने नेहाच्या घरी भेट दिली होती एकदा. त्यांचेही चांगले संबंध जुळलेच होते की. ते का तोडायचे? तिथे गेल्यावर त्याला कळले की सिद्धार्थचे आणि नेहाचे लग्न ठरले आहे. आधी दोघांच्या घरून नकार होताच. पण तिच्या घरच्यांनी सिद्धार्थला पहिले होते. एक आदर्श जावई म्हटला तर त्याच्यात काहीच कमी नव्हते. दोघेही अजून दोन-तीन वर्षं तरी तिकडे राहतील. मग लग्न करून तिकडे राहिलेले बरे ना? तिच्या आईचं म्हणणंही बरोबरच होतं. त्यांचा निरोप घेऊन राहुल निघाला. त्याला फक्त एकाच गोष्टीचं वाईट वाटलं की हे नेहाने स्वत: का ना सांगितलं. असो. पुण्यातलं सर्व मागे टाकून नवीन सुरुवात करायचं ठरवलं होतं त्याने, पुन्हा एकदा.

-क्रमश:

विद्या भुतकर.       

भाग पाचवा: निले निले अंबर पर..

           सातारा -पुणे रस्त्यावर पावसाळ्यात पहाटे जाताना, गाडी चालवताना कधी तरी इतकं धुकं असतं की डोळे ताणून बघितलं तरी १०-१५ फुटाच्या पलीकडे काही दिसू नये. ती धुक्याची दुलई जितकी दिसायला सुंदर तितकीच भीतीदायक. कुठल्या क्षणाला समोरून गाडी येईल आणि त्या सुंदर धुक्याला चिरून अंगावर येईल सांगता येणार नाही. त्या धुक्यातून जाणं  म्हणजे दर थोड्या वेळाने कुणीतरी आपल्यासाठी एक दार अलगद उघडत आहे आणि पुढचा कप्पा दाखवत आहे असं वाटायचं राहुलला. आणि मागे वळून पाहीपर्यंत मागचा कप्पा बंद झालेला असायचा. आज बसमधून जाताना ते धुकं अनुभवत राहुल नेहाबद्दल विचार करत होंता. तिच्यासोबत असतानाही त्याला या धुक्यात असल्यासारखं वाटायचं त्याला. ज्या क्षणात आहोत तोच खरा, जरा पुढे जाऊन पहावं तर तिच्या मनाचा एखादा कप्पा उलगडलेला दिसायचा, आणि मागे वळून पाहावं तर आधीचा  बंद. आजपर्यंत  त्याची मुलींशी फारशी मैत्री अशी झालीच नव्हती. वेळ कुठे होता त्याला म्हणा. आपले ध्येय समोर ठेवूनच प्रत्येक काम करायचं तो.

             नोकरी लागल्यापासून मात्र त्याच्या भवतीचं ते 'अभ्यासू' पणाचं कवच गळून पडलं होतं. त्यात नेहाचा मोठा हात होता. त्यामुळे हळूहळू त्याला आजपर्यंत न केलेल्या गोष्टी बिनधास्तपणे अनुभवायला मिळत होत्या. आजही घरून आणलेला लाडवाचा डबा त्याने उघडायलाच की आत नेहाने तिथे येऊन खायला सुरुवातही केली होती. 

आणि म्हणाली,"आपलं दोघांचं नाव मी आपल्या ब्रांचच्या कार्यक्रमासाठी नोंदवून आलेय बरं का. अँकरिंग केलंयस का कधी?".

राहुलला एकदम ठसकाच लागला. 

"काय? अँकरिंग ?? मी भाषणं केली आहेत शाळेत. पण अँकरिंग? अगं मला विचारायचं तरी होतंस.", राहुल.

नेहा,"तुला काय विचारायचं त्यात? इतकं चांगलं, स्पष्ट तर बोलतोस. बाकी स्क्रिप्ट वगैरे आपण करूच सोबत."

राहुल अजूनही धक्क्यातून सावरला नव्हता तेव्हढ्यात नेहा म्हणाली,"बरं ते जाऊ दे रे. तुला गंमत सांगायची आहे. गेस, गणपतीला आमच्याकडे कोण आलं असेल?". 

राहुल तिच्या मोठाल्या डोळ्यांमधील हावभाव टिपत म्हणाला,"गणपती?". 

तिचे डोळे मग अजूनच मोठे झाले,"राहुल, फालतू जोक मारू नकोस. सिद्धार्थ सर आले होते."

"सिद्धार्थ सर?", राहुलला जरा आश्चर्य वाटलेच.

"अरे हो ना, आदल्या दिवशी मी जरा लेट काम करत बसले होते. जाताना सर पण भेटले. मग त्यांनीच सोडलं मला. तेव्हा म्हटलं मी आपलं त्यांना की या घरी. तर खरंच आले अरे. मला काय माहित येतील म्हणून. ठीकच आहे म्हणा. त्यांचं इथे कुणी नाहीये पण म्हणे. सणाला आले, छान वाटलं म्हणाले.", नेहा बोलली.

राहुलला एकावर एका धक्के बसत होते. पाच दिवस घरी जाऊन आला तेव्हढ्यात काय काय होत होते. पण तो परत मूळ मुद्द्यावर आला,"ते जाऊ दे गं. मला सांग स्क्रिप्ट काय बनवायचे. दोन तासांचा तरी इव्हेंट आहे ना? इथे दोन मिनिटं स्टेज वर बोलायची पंचाईत येते, दोन तास स्टेजवर काय करणार आहे?". 

"अरे, आपण थोडीच २ तास बोलणार आहे? लोकांचा परफोर्मंस असेल त्याच्या मध्ये मध्ये फक्त दोन शब्द बोलायचे. जोक सांगायचे. तू रील्याक्स हो जरा, दुपारी बोलू.", असं बोलून नेहा जागेवर गेली.

राहुल मनातल्या मनात हसला. असले उद्योग नेहाच करू शकते. नाहीतर मी कधी अँकरिंग करणार?

         त्यांची तयारी जोरदार सुरु झाली.  राहुलला नेहाचा सहवास आता अजूनच हवाहवासा वाटू लागला होता. रोहन आणि अजित सोबत असले कधी तर, ते गेल्यावर दोन मिनिट का होईना तिच्याशी एकट्याने बोलावंस वाटू लागलं होतं. एक दिवस दुपारी जेवताना कॅन्टीन मध्ये त्यांना सिद्धार्थ एकटाच बसलेला दिसला. 

नेहा म्हणाली,"चल त्यांच्यासोबत बसू." 

राहुलला मात्र तिच्यासोबत एकट्याला बसायचं होतं. पण सिद्धार्थला एकट्याला बघून त्याला नाही म्हणताही येईना. तिघे मग शनिवारच्या प्रोग्रॅम बद्दल बोलू लागले.

सिद्धार्थने त्यांना विचारले,"झाली की नाही तयारी?". 

"चालू आहे सर.", नेहा.

"आपल्या टीमचं नाव खराब करू नका बरं का?", सिद्धार्थ चेष्टेने म्हणाला. 

तो पटापट आपलं जेवण करून मिटिंग साठी निघून गेला. 

तो गेल्यावर नेहा राहुलला म्हणाली, "सही आहेत न सिद्धार्थ सर? त्यांची स्टाईल पण मस्त आहे एकदम. त्यांना अजून कुणी मुलगी कशी नाही मिळाली याचं आश्चर्यच आहे. मी तर एका पायावर तयार झाले असते."

        इतका वेळ गप्प बसलेल्या राहुलने एकदम चमकून  तिच्याकडे पहिले. ती सिद्धार्थच्या पाठमोऱ्या  आकृतीकडे बघत बोलत होती. राहुलला अजिबात आवडले नव्हते ती असं बोललेली.

        शेवटी कार्यक्रमाचा शनिवार उजाडला. नेहा आणि राहुलने आदल्या दिवशीही तयारी केली होती जोरदार. संध्याकाळी पार्टीला तो लवकर येऊन सर्व सेट अप ठीक आहे की नाही चेक करत होता. तेव्हा त्याला काळी साडी नेसून आलेली नेहा दिसली. मुलांना ना, मुली साडी नेसल्यावर इतक्या सुंदर का वाटतात काय माहित. तिची ती साडी सांभाळण्याची धडपड पाहून त्याला हसू येत होतं. तिच्या काळ्या साडीवरची चंदेरी नक्षी कशी खुलून दिसत होती. तिचे सिल्व्हर कानातले तिच्या मोकळ्या केसांमधून मध्येच चमकत होते.

प्रत्येकाचा न एक 'वास' असतो म्हणजे ती व्यक्ती जवळ आली किंवा दूर गेल्यावरही जवळपास रेंगाळणारा. राहुल नेहाचा तो 'वास'ही  परिचयाचा झाला होता. तिच्या टाल्कम पावडरचा तो जास्मिनचा सुगंध आला की त्याला अस्वस्थ व्हायचं. आता तसं पहिलं तर हजारो मुली तीच पावडर वापरतात, पण त्याच्या जाणीवा जागी करणारी फक्त नेहाच. आणि आज तर दोघे स्टेजवर एकत्र होते म्हटल्यावर त्याला अजूनच आनंद झाला होता. तोही आपल्या सफेद कुर्त्यामध्ये उठून दिसत होता. सावळा रंग म्हणून तो पूर्वी टाळायचा पांढरे कपडे घालायला, पण त्यादिवशी नेहाच त्याला घेऊन गेली होती तो कुर्ता घ्यायला. अर्थात आज कुर्त्याचा परिणाम होता की नेहाच्या सहवासाचा, पण त्याच्या चेहरा खुललेला होता.

         सुरवात तर चांगली झाली होती कार्यक्रमाला. तासभर झाला असेल आणि एकाचं गाणं चालू असताना सिद्धार्थ तिथे आला. नेहा आणि राहुल गाण्याला टाळ्या वाजवून प्रोत्साहन देत होते. सिद्धार्थ नेहाच्या जवळ येऊन तिच्या कानात बोलला, 'मी जातोय याच्यानंतर.' नेहाला एक मिनिट समजलं नाही काय म्हणायचं आहे त्याला ते. त्याने मग हातात मागे धरलेली गिटार दाखवली. तिने मग हातवारे करून विचारलं,'कुठलं गाणं?'. त्याला गाणं हातवारे करून सांगता येणार नव्हतं. तो तिच्या कानाजवळ जाऊन बोलला,'निले निले अंबर पर..'. तिच्या इतक्या जवळ जाण्याची त्याची पहिलीच वेळ होती. तीही त्याच्या जवळीकीने अस्वस्थ झाली. पण आतून काहीतरी होत होतं. ती मानेनेच 'हो' म्हणाली. आधीचं गाणं संपल्यावर तिने त्याचं नाव जाहीर केलं. ग्रे टी-शर्ट , निळी जीन्स आणि हातातील गिटार.त्याच्याकडे मोहिनी घातल्यासारखी नेहा बघत राहिली होती. अजूनही त्याचे ओठ तिच्या कानाजवळ आहेत असा भास होत होता तिला. 'ऐसा कोई साथी हो..ऐसा कोई प्रेमी हो..' कार्यक्रम संपला तरी ती बराच वेळ गाणं गुणगुणत राहिली होती ती.

         सर्वांनी राहुल आणि नेहाचे कौतुक केले होते. त्यामुळे खूष होते दोघेही. सिद्धार्थने तिला स्वत: येऊन सांगितलं की,'चांगलं बोलता की तुम्ही. मिटिंग मध्ये असं बोललात तर क्लाएंट सुद्धा खूष होऊन जाईल.' नेहा लाजली होती. जेवण झाल्यावर राहुल, अजित रोहन आणि नेहा नाचण्यात गुंतले होते. आणि सिद्धार्थ तिला पाहण्यात. राहुल आज एकदम सातव्या आसमानात होता. त्याने पहिल्यांदाच थोडीशी दारूही घेतली होती. तिच्यासोबत नाचताना तो गुंगला होता. आज रात्री तिला सोडायला जाताना निवांत गप्पा मारायला अजून एकांत मिळणार याचा आनंद होताच.

अकरा वाजले आणि नेहा म्हणाली,"चला मी निघते आता."

"निघते?",राहुलला कळले नाही काही.

"अरे, मघाशी सिद्धार्थ सरांनी मला विचारले की 'मी सोडतो तुला म्हणून', आणि माझी साडीही आहे ना आज, मग बाईक वरून कशाला? म्हणून मग मी 'हो' म्हणाले."

राहुलचा पडलेला चेहरा बघून  ती म्हणाली,"अरे असा नाराज काय होतोस? तू नेहमीच सोडतोस की मला. एक दिवस जातेय त्यांच्यासोबत". 

राहुलच्या आनंदावर विरजण पडले होते.

          खरंतर गाडीतून जातानाही नेहा राहुलचा विचार करत होती बराच वेळ. तिला असं शांत बसलेलं बघून सिद्धार्थ थोडा अस्वस्थ झाला होता. 

"काय झालं? गाणं चांगलं झालं नाही का माझं?", त्याने विचारलं. 

ती मग एकदम गांगरून बोलली,"नाही नाही. गाणं एकदम मस्त झालं. मला माहित नव्हतं तुम्ही इतकं चांगलं गाता आणि गिटार वाजवता."

"मला तरी कुठे माहित होतं तुम्ही साडीमध्ये इतक्या सुंदर दिसत असाल म्हणून. बरेच आहे ऑफिसमध्ये रोज साडी नेसून येत नाही.", सिध्दार्थ बोलला.

नेहा लाजून हसली. तिचं घर आल्यावर, त्याने गाडीतून उतरून तिचं दार उघडलं. 

तिचा हात धरून उतरवलं. "चला भेटू उद्या. चांगला झाला कार्यक्रम. गुड. ", असं म्हणून सिद्धार्थने तिला घराजवळ सोडलं. 

त्याला एक अवघडला 'बाय' करून नेहाने दार उघडलं. घरात पोचली तरी तिच्या तोंडात तेच गाणं होतं, ' 'ऐसा कोई साथी हो..ऐसा कोई प्रेमी हो..'

-क्रमश:

विद्या भुतकर.

भाग चौथा: चंदेरी झालर

          एका संध्याकाळी मोकळ्या मनाने केलेल्या मदतीमुळे नेहा आणि राहुल आता चांगले मित्र झाले होते. निखळ मैत्रीची मजा ना प्रेमात पण येत नाही. मग प्रेमात पडलेले लोकही सुरुवातीचे मैत्रीचे दिवस विसरू शकत नाहीत. बरं, मैत्री म्हणजे तरी काय? प्रेमात होते तशी, ती व्यक्ती समोर नसली की असणारी हुरहूर नसते. बरं  काहीतरी सांगायचं आहे, बोलायचं आहे असंही असंतच असं नाही. पण भेटल्यावर, बोलल्यावर, जोर-जोरात हसल्यावर  मन मोकळं होतं न, तेव्हाच कळतं अरे हेच ते, जे हरवलं होतं. तर संध्याकाळच्या गप्पा आता जास्तच रंगू लागल्या. काम करतानाही एक आनंदा मिळत होता. पैजा लावून चुका शोधून काढणे, आपण मांडलेला टेक्निकल मुद्दा कसा बरोबर आहे हे दाखवण्यासाठी उशिरापर्यंत रिसर्च करणे आणि ऑफिसमध्ये लोकांना टोपण नावं ठेवून त्यांच्या चेष्टा करणं हे सर्व क्रमप्राप्त होतं. मग हळूहळू विकेंडला सिनेमा, तर कधी टीम औटींग हेही सुरु झालं. असं असलं की काम मग काम राहात नाही. मित्रांना घरीही घेऊन गेली होती नेहा २-३ वेळा. त्यामुळे मग घरी त्यांचे रेफरंसहि लागत होते आता. घरचेही मग थोडे निवांत झाले होते की  मुलीला उशीर झाला तरी काळजीने घरी सोडायला कुणीतरी असायचंच.

           बघता बघता त्यांना कंपनीत एक वर्षं होऊन गेलं होतं. राहुलही आपल्या सुरुवातीच्या नाराजी बद्दल विसरून गेला होता. काम मन लावून केलं की  फळ मिळणारच या विश्वासावर तो आपल्या सवयीप्रमाणे उत्तम रीतीने काम करतच होता. पण रोहन आणि अजितचे काम वाढले होते. त्यांना दुपारची आणि रात्रीची शिफ्ट आलटून पालटून करायला लागायची. त्यामुळे दिवसा काम करणाऱ्या नेहा आणि राहुलशी त्यांचं नेहमीसारखं बोलणं होईनासं झालं. त्यामुळे कधीतरी वेळ मिळेल तसा ते जेवायला, वीकेंडला भेटायचा प्रयत्न करायचे. पण मग वेळी-अवेळी असणाऱ्या शिफ्टमुले सर्व नैसर्गिक चक्र कसं बिघडून गेलं होतं. त्यामुळे लोक दुपारी जेवत असले की यांची सकाळ व्हायची, मग दुपारी नाश्ता सुरु असायचा तर रात्री ऑफिसच्या रिकाम्या फ्लोअरवर  डेस्ककडे बघत जेवण. सगळंच विचित्र. या सगळ्याने व्हायचं काय की चिडचिड, मग ती कधी चुकून एक-मेकांवरही निघायची. बर सुटका हवी आहे म्हणावं तरी एकच तर वर्षं झालं होतं नोकरी लागून.

            अशातच त्यांचे एक वर्षाचे अप्रेझल सुरु झाले. एकाच टीम मध्ये मित्र-मैत्रिणी म्हणजे कुणाला कमी रेटिंग आणि कुणाला जास्त, तर आनंद कशाचा आणि दु:ख कशाचं करणार. सिद्धार्थने सर्वांना एकेक करून बोलावून त्यांचे रेटिंग सांगितले होते. पहिलीच वेळ असल्याने सर्वांना कळत नव्हतं की काय रियाक्ट करायचं. रोहन आणि अजित खूपच वैतागले होते. एक तर शिफ्ट मध्ये काम करायचं आणि सपोर्ट मध्ये काही खास स्कील दाखवता येत नाही म्हणून कमी रेटिंग. राहुलला अपेक्षेप्रमाणे चांगले रेटिंग मिळाले होते. आणि नेहाला मध्यम. त्यामुळे ती खुश नसली तरी नाराजही नव्हती. एकूणच या रेटिंग प्रकरणामुळे ग्रुप मध्ये नाराजीचं वातावरण होतं. रोहनने सांगितलं मी तर दुसरीकडे नोकरी शोधणार आहे. त्यावर त्याला सर्वांनी समजावलं,' अरे, आताशी तर एक वर्षं झालंय. कुठे सोडून जातोस. आणि आपल्या क्लाएंटकडे दोनेक वर्षात अमेरिकेत जायचा योगही येईलच की. धीर धर  थोडा. 'ऑन साईट' हे मोठं आकर्षण होतं या सर्व पोरांसाठी.

             सिद्धार्थला असं पोरांचं मन मोडायला अजिबात चांगलं वाटत नव्हतं. पण त्याचं रेटिंग त्याच्या याच स्कीलवर होतं ना की कमी दुखावून एखाद्याला वाईट बातमी कशी सांगायची. एखाद्याबद्दल मुद्दाम चांगले आणि वाईट गुण शोधून काढायचे, मांडायचे तेही तटस्थपणे, अवघड कामच होतं ते. ते करत असताना पहिल्यांदाच सिद्धार्थची नेहाबद्दल छोट्या छोट्या गोष्टींची नोंद करायला सुरुवात झाली होती, तेही त्याच्या नकळत. ज्या दिवशी मिटिंग घेतली तिच्यासोबत तेव्हाही त्याच्या केबिनमध्ये हसतमुख चेहेर्याने येणारी नेहा त्याला दिसली आणि पहिल्यांदाच जाणवलं की अरे खरंच आपल्या टीमची रंगत हिच्या हसमुख व्यक्तिमत्वामुळेच होती. माणूस हसतमुख असला की ते रोज सर्वांना जाणवेलच असं नाही, पण त्याच्या एखाद्या दिवशी उदास चेहेऱ्याकडे बघून कळतं की नक्की काय हरवल आहे ते. 

तर  त्याने तिला तिचे रेटिंग सांगितले आणि थोड्या नाराज चेहेऱ्याकडे पाहून तो म्हणाला,"हसा हो, तुम्हाला असं उदास होणं शोभत नाही." 

नेहा कसनुसं हसली. ती निघून गेल्यावर आपण असे कसे बोललो याबद्दल क्षणभर तो स्वत:वरच आश्चर्य करत होता. सुरुवातीची नाराजी कमी झाल्यावर सर्व पुन्हा नव्या जोमाने कामाला लागले होते.

           असेच एक दिवशी, नेहा उशिरा काम करत बसली होती. आज राहुलही गणपतीसाठी सुट्टी घेऊन घरी  गेला होता. 

रात्री लिफ्टमध्ये तिला एकटीला पाहून सिद्धार्थला जरा आश्चर्यच वाटले होते,"अरे, मिस नेहा तुम्ही, इतक्या उशिरा? काही महत्वाचं काम होतं का?" 

"नाही सर, गणपती आहेत न पुढे दोन दिवस उशिरा थांबायला जमणार नाही, म्हणून आजच करून घेत होते.", नेहा.

तो बोलला,"जेवण झालं की नाही तुमचं? उगाच उपाशी राहून आजारी पडू नका हं."

त्याला असं मजेने बोलताना दिसणं क्वचितच. ती थोडं हसली. 

"चला मी सोडतो तुम्हाला.", सिध्दार्थ म्हणाला.

ती, "नको सर मी जाते गाडीवरून माझ्या."

तो,"असू दे हो, मी काही खाणार नाही तुम्हाला. बसा. इतक्या उशिरा नका जाऊ गाडीवरून. उद्या न्या गाडी परत."

  

         आज काय एकावर एक धक्के बसत होते तिला. पण असं तिला 'अहो-जाहो' म्हणलेलं ऐकून फार सही वाटायचं तिला. मग त्याच्या गाडीतून जाताना ती त्याला उत्साहाने सांगत होती, घरी कसा गणपती साजरा करतात, किती उत्साह असतो सर्वांना. बोलता बोलता तिने त्याला गणपतीला घरी यायचं निमंत्रण ही देऊन टाकलं होतं. तो फक्त गाल्यातल्या गालात हसत तिचं ऐकून घेत होता.

"तुमचं जेवण झालं?", मध्येच तिनं विचारलं. 

तो काहींच बोलला नाही. तीच मग बोलली,'इथे कोपऱ्यावर मस्त मॅगी मिळते. खाणार?". 

     तिच्या निरागस उत्साहाला तो नाही म्हणू शकला नाही. त्या दोघांनी मग गरम गरम मॅगी खाल्ली आणि तो तिला सोडून घरी निघून गेला. रोजच्या त्याच्या उदास रात्रीला आज एक चंदेरी झालर होती. 

नेहाही आपला टीम लीड इतका मस्त गप्पा मारून गेला म्हणून खूष होऊन घरी गेली होती.

क्रमश:

-विद्या भुतकर.

भाग तिसरा:सिद्धार्थ

       सहा महिनेच झाले होते सिद्धार्थला भारतात परत येऊन. गेले दोन वर्षे तो अमेरिकेत एका छोट्या गावात सध्याच्या क्लाएंटसाठी काम करत होता. त्याची तर इच्छा नव्हतीच परत जायची. पण २५-२६ वर्षाचा झाला तरी अजून लग्नाचा पत्ता नाही आणि त्याच्या गावी तर मुलांची लग्नं २५ पर्यंत उरकून टाकत. शेवटी आईच्या रोजच्या रडण्याला आणि वडिलांच्या रागाला कंटाळून तो परत आला. दिल्ली, मुंबई वगैरे ठिकाणी असता तरी बरं झालं असतं पण प्रोजेक्ट पुण्यात असल्याने तो इथे पोचला होता. सुरुवातीला जरा नाखूष होता. पण आता सवय होत होती इथली. रिक्षावाले, तोंडाला रुमाल बांधून मोकाट गाड्यांवर फिरणाऱ्या मुली, मराठी हिंदीत बोलणाऱ्या शेजारच्या आंटी सर्वांची सवय करून घेत होता तो. परत येऊन वरची पोस्ट  पाहिजे म्हणून टीम लीडची जागा मिळाली होती त्याला. अमेरिकेतून आणलेल्या त्याच्या भारी कपड्यांमध्ये भारी दिसायचा तो पण एकदम. त्याच्या अदबशीर बोलण्यात अमेरिकेतल्या प्रोफेशनल वागण्याची भर पडली होती. प्रत्येकाशी अहो-जाओ मध्येच बोलायचा तो. त्यामुळे पुण्यातल्या लोकांची मराठी-हिंदी त्याला फार उद्धट वाटायची.

         तो आल्यापासून टीममध्ये अजून चार लोकांची भर पडली होती, राहुल,नेहा, अजित आणि रोहन. त्यांच्यासाठी काम काय काय द्यायचे, कुठले ट्रेनिंग दिले पाहिजे, कुठल्या स्किल्स चा उपयोग करून घेतला पाहिजे, हे सर्व ठरवत होता तो. नवीन पोरं असली की बरं असतं, त्यांना हवं तसं आपल्या साच्यात बसवता येतं. नाहीतर प्रत्येकाची मग वेगळी मागणी पुरवेस्तोवर टीम लीड म्हणून डोक्याला त्रासच होतो. अर्थात नवीन असली की पहिल्यापासून शिकवायला लागतं हे मात्र आहेच. असो. तर नवीन आलेल्या पोरांना ट्रेनिंग द्यायला लागूनही ४ महिने उलटून गेले. हुशार होती सगळीच. असणारच ना, कंपनीचं नावच तसं होतं. त्यांना पाहताना त्याला त्याचे सुरुवातीचे दिवस आठवले. दोन-चार तासांचे ट्रेनिंग सोडले तर निवांत राहायचं. दुपारी दीड दोन तास जेवण, संध्यकाळी नाश्ता, मोकळं हसणं, निरागस प्रश्न, महत्वकांक्षा. आपल्या त्यावेळच्या मित्र-मैत्रिणींची आठवण यायची त्याला. पण तेही असेच देशात, परदेशात विखुरलेले. आणि असले इथे तरी आता पहिल्यासारखी मजा नव्हती त्यात. प्रत्येकाला वाढलेली जबाबदारी, कुणाची लग्नं झालेली, कुणाची मुलं इ. त्यामुळे नियमित भेटणंही जमत नसे. ऑफिसमध्येच दुसऱ्या टीम लीड सोबत जेवायला बसायचा तेव्हाच थोडफार वैयक्तिक बोलणं व्हायचं, बाकी मग काम झालं की घरी परत येऊन घरच्यांसोबत होणार वाद, आपली मतं ऐकवायला, मन मोकळं करायला त्याचं असं कुणी नव्हतंच इथे.

        नवीन पोरं सिद्धार्थला पाहिले की मोठा कामाचा आव आणल्यासारख करायची आणि तो नसताना परत दंगा चालूच. जगाचं चक्र असंच चालतं बहुतेक. तुम्ही कुणातरी सिरीयस वाटणाऱ्या मोठ्या हुद्द्याची जागा घेता, मग तुमच्या जागेवर कुणीतरी तुम्ही करायच्या तशा टवाळक्या करणारा येतो. आणि त्या नवीन माणसाच्या दृष्टीने तुम्ही 'मोठे' झालेले असता अगोदरच. मग त्यांना कितीही गोष्टी सांगितल्या आपल्या वेळच्या तरी त्यात मजा नसते. हे ओळखून सिद्धार्थ पण त्यांना जास्त बोलत नसे. मात्र हळूहळू कामाला सुरुवात झालेली होती. छोट्या छोट्या गोष्टींची तो नोंद करून घेत होताच. कोण कसं काम करतंय, किती बारकाईने ट्रेनिंगचा उपयोग करून घेत आहे, कोण नीट नेटकं काम करत आहे, कोण शॉर्ट कट मारत आहे. संध्याकाळच्या क्लाएंट सोबतच्या मिटिंग मध्ये त्यांना सहभागी करून घ्यायला लागला होता तो. साधारण सात वाजता सुरु होणारा कॉल आठ वाजेपर्यंत चालायचा.

        राहुल, अजित आणि रोहन  याचं ठीक होतं, रात्र झाली तरी ते निवांत एकत्र जेवण करून, गप्पा मारून साडेनौ दहा ला घरी जायचे. असेही रूमवर जाऊन काम तरी काय करणार? त्यापेक्षा कॅन्टीन मध्ये जेवणही होऊन जायचं. नेहाची मात्र कोंडी होत होती. रात्री इतक्या उशिरा घरी जायची सवय नाही, त्यात इतक्या लांब उशिरा जायचं गाडीवरून म्हणजे जरा भीतीच वाटायची. कॉलला जरा उशीर झाला की ती अस्वस्थ होऊन जायची. शिवाय आज-काल आपण बाकी लोकांसोबत रात्री नसतो त्यामुळे नंतर काही बोलणं झालं, काही प्लान ठरला, इ तर त्यातून ती वगळली जायची याचं तिला वाईटही वाटायचं. पण पर्याय नव्हता. एकदा-दोनदा तिला हेही खटकलं की आपण जास्त वेळ नसल्याने सिद्धार्थशी जास्त बोलणं व्हायचं नाही. आता टीम लीडला आपलं चांगलं काम दिसणार तरी कसं? पण नाईलाज होता, रात्री उशिरा निघायला तिला भीती वाटायचीच. 

         त्यात आजकाल नवीन एका गोष्टीची भर पडली होती. तिचे आणि राहुलचे होणारे वाद. अर्थात त्याला वाद म्हणायचं का मतभेद हे माहित नाही. दोन लोक काम करताना होणारे मतभेद किती मनावर घ्यायचे आणि किती सोडून द्यायचे हे शिकायला तिला थोडा वेळ लागणारच होता. नेहा आणि राहुल यांचं नातं म्हणजे डेव्हलपर आणि टेस्टरच. एकानं काम करावं आणि दुसऱ्यानं त्यातल्या चुका काढाव्यात. आणि राहुल आपल्या कामाचा पक्का, त्यामुळे जरा कुठे काही चूक दिसली की ती लगेच नोट करून ठेवायचा. नेहाला वाटायचं 'किती कुचकट आहे हा? मला सांगायचं ना? मी केली असती दुरुस्त'. पण राहुल ती नोट करून ठेवायचा, मग ती दुरुस्त झाली की किती वेळ लागला, काय काय परत करावं लागलं हे सर्व मांडून ठेवायचा. आता त्यात तो तरी काय करणार त्याच्या मेंदूचं प्रोग्रमिम्गच तसं होतं. दिलेलं काम मनापासून करायचं. त्यामुळे नेहाला मात्र कितीही नाही म्हटले तरी त्याचा राग यायचाच. अर्थात त्यामुळे तिचंही काम सुधारलं होतं बरंच. पुढच्या २-३ महिन्यात हा तणाव त्यांच्यात अजूनच वाढला.

         आपण केलेलं एखादं काम कुठल्या हेतूने केलं हे समजून द्यायलाही प्रत्यक्षात समोर नसू तर कितीतरी गोंधळ होतात. एखाद्याला अनेक वर्षं ओळखत असू दे नाहीतर ६ महिने. तर अशाच एका दिवशी नेहाने एका प्रोग्राम मध्ये केलेले बदल नेहमीप्रमाणे नीट लिहून ठेवले होते. पण त्यावर अजून सिद्धार्थची अनुमती मिळाली नव्हती. घरी लवकर जायला लागणार म्हणून नेहाने मेल सुद्धा करून ठेवली. पण त्यादिवशी बाकी कामात गुंतलेल्या सिद्धार्थने त्याला पाठवलेली मेल त्याने पहिली नव्हती. नेहमीच्या कॉल मध्ये जेव्हा हवे असलेले बदल अजून मिळाले नाहीत म्हणून क्लाएंटने विचारल्यावर सिद्धार्थची चिडचिड झाली होती. मुली म्हणून किती सुट द्यायची? लवकर जायचे आहे ठीक, कॉलसाठी थांबायला जमत नाही, ठीक, पण निदान महत्वाचं काम तरी करावं ना? त्याचा संताप झाला होता. उद्या आल्यावर बोलायचंच असं ठरवून तो घरी निघून गेला.

         दुसऱ्या दिवशी सकाळी नेहाला सिद्धार्थने केबिनमध्ये बोलावून ऐकवलं,"मिस नेहा, एखादं काम अवघड वाटत असेल तर तुम्ही मला स्पष्टं सांगा. मला दिसतंय की कामात चुका निघाल्या आहेत  तुमच्या. तुमच्या हलगर्जीपणामुळे आपल्याला क्लाएंटकडून ऐकूनही घ्यावं लागलं आहे. ही पहिलीच वेळ आहे म्हणून मी सोडून देतोय पण आपल्याबद्दल आलेली प्रत्येक तक्रार नोंद केली जाते. आणि मला आपल्याकडून कुठलीही चूक नकोय.".

"पण सर, मी तर मेल केली होती तुम्हांला?", नेहा.

'मेल' म्हटल्यावर सिद्धार्थ थोडा दचकला. पण तरीही त्याला राग आलाच होता. 

तो पुढे बोलत राहिला," मला दिवसाला कमीत कमी २००-३०० मेल येतात. आजही माझ्याकडे ६००० न वाचलेल्या मेल आहेत आणि मी कितीही जास्त काम केलं तरी त्या पूर्ण होणार नाहीत. एखादं काम महत्वाचं असेल तर तुम्ही प्रत्यक्षात येऊन बोललं पाहिजे.". 

 असं कुणीतरी कडक शब्दात बोलायची नेहाला सवय नव्हती. मुलींना न खरंतर रडायचं नसतं अशा वेळी. आणि तसा प्रयत्नही करत्तात त्या, पण तसा प्रयत्न करणं आणि सफल होणं या दोन टोकाच्या गोष्टी आहेत. आपण टिपिकल मुलगी आहे हे समोरच्याला दाखवण्याची कुणालाच इच्छा नसते. अशावेळी स्वत:चाच खूप राग येतो पण तो राग बाहेर येऊन पाणी पळून जायच्या आतच, ते डोळ्यांच्या कडांवर जमा होऊन जातं.  आपल्या डोळ्यात येणारं पाणी दिसू नये म्हणून नेहा दुसरीकडेच बघत राहिली. पुढे सिद्धार्थ काय बोलतो आहे हे तिला ऐकूच येत नव्हतं.

           "अशी चूक परत होणार नाही याची खबरदारी घेईन", असं बोलून नेहा बाहेर येऊन गेली. आणि 'खरंच हा सिद्धार्थ काय आणि तो राहुल काय कुणालाच बोलायची एकही संधी आता द्यायची नाही' असं मनाशी पक्कं केलं होतं नेहाने. कधी कधी वाटतं की मुलगी म्हणून प्रत्यके ठिकाणी आपण मुलांपेक्षा कमी नाही हे दाखवायची उगाचच ओढाताण करत राहतात मुली. मुलांना का बरं येत नाही असं डोळ्यात पाणी? ते नाही असं काही मनात ठाम करत, चुका करतातच की? मग का मुलगी म्हणून प्रत्येक ठिकाणी आपल्याला प्रुव्ह करायची धडपड करायची? आणि त्यासाठी मानसिक त्रास करून घ्यायचा? जणू आपल्या नको तेंव्हा आलेल्या आसवांची किंमत नंतर ठाम निर्णय घेऊन करत राहतो.पण तो क्षण गेलेलाच असतो ना? असो.

         त्यादिवशी नेहा मग नवीन आलेलं काम उशिरापर्यंत करत बसली. रात्री नऊ वाजले तरी ती निघाली नव्हती. जेवायला जाताना पोरांनी तिला बोलावलं. इतर वेळी कॅन्टीन मध्ये जायला तयार असणारी नेहा आज 'नाही' म्हणाली. त्यांनाही माहीतच होतं की तिचं काय बिनसलं आहे ते. मग तिघे खाली गेल्यावर दोघांनी राहुलला झापलं,

"तुला पण काय रे अगदी सगळे 'बग' लॉग करून ठेवायचे असतात. अगदी मोठ्ठं बक्षीस मिळणार आहे का दोन जास्त 'बग' काढलेस तर? की कुणी फासावर चढवणार आहे कमी काढलेस म्हणून? बरं, ते सगळे जगाला कशाला सांगायला हवेत, आधी नेहाशी बोल ना, मग ठरव काय करायचं ते."

राहुल,"अरे पण प्रोसेस डॉक्यूमेंट प्रमाणेच करतो आहे सर्व." आपल्या सरळसोट स्वभावाला धरून राहुल बोलला. लोकांची मनं सांभाळण्याशी कामाचा काय संबंध ते त्याला कळत नव्हतं.

          जेवण करून सामान घ्यायला वर गेलेला राहुल, नेहाला 'बाय' करायला थांबला. आज तिच्या चेहऱ्यावर ते रोजचं हसू नव्हतं. सकाळपासून एसी मध्ये असलं की चेहेरा तसा फ्रेशच असतो, पण थकलेल्या डोळ्यांना लपवता येत नाही. तिच्याकडे पाहून राहुलला वाटलं' रोहन म्हणतोय ते बरोबर आहे. माझी टीम-मेटच आहे ती. एकमेकांना सांभळून,शिकवून पुढे गेलं पाहिजे आपण'. 

तो नेहाला म्हणाला,"कुठल्या बग वर काम करते आहेस? चल बघू". तोही तिच्यासोबत बसून बघू लागला मग. नेहा आधी थोडी तटस्थच होती. थोड्या वेळाने त्याची मदत करायची इच्छा पाहून तीही थोडी निवळली. साडे-दहापर्यंत बसून दोघांनी ते काम पूर्णं केलं. राहुल तिच्यासोबत गाडीवरून तिच्या घरापर्यंत गेला आणि मग तिथून रिक्षा पकडून आपल्या रूमवर. नेहाला सकाळपासून असलेला सर्व ताण निघून गेला होता. आणि राहुलला सुद्धा तिला मदत केल्याबद्दल समाधान वाटत होतं.

क्रमश:

-विद्या भुतकर. 

भाग दुसरा: नेहा

         गाडीवर बसून नेहा निघाली त्यादिवशी सकाळी तेव्हा एकदम हवेतच होती. नेहा, नेहा आताशी कुठे वयात आलेली पोर ती. आयुष्य आपल्या घरी, घरच्यांसोबत, त्यांच्या छायेखाली घालवलेलं. तिची मजा किंवा डेरिंगची कल्पना म्हणजे फारतर कॉलेजमध्ये एखादा तास बुडवून आईस्क्रीम खायला जाणं. सगळं कसं एकदम नाकासमोर चाललेलं आजवर. डिग्री झाली, नोकरी मिळाली, ट्रेनिंगमधे असताना तिला चेन्नईला पोस्टिंग मिळत होते. तिला घराबाहेर राहण्याची इच्छा होती आधीपासून, पण चेन्नई? तेव्हा पहिल्यांदा तिने आपला आवाज थोडा वाढवलेला आणि बाहेर  जिथे मिळेल नोकरी तिथे जायचंच असा हट्ट धरलेला.

मग आई-बाबा पण म्हणाले,' राहू दे नोकरी मग. इथेच बघू दुसरी'.

         त्यांना जास्त विरोध करणं तिला जमणार नव्हतं. शेवटी ट्रेनिंग सुपरवायझरला कसेतरी पटवून पुणे मिळालंच तिला. आज प्रोजेक्टचा पहिला दिवस. ताईला असं सकाळी आवरून जाताना पाहिलं की नेहमी वाटायचं नेहाला की मी कधी जाणार अशी आवरून नोकरीला? आज सकाळी जरा लवकर उठून, छान आवरून निघाली मग ती. मस्त हलका गुलाबी रंगाचा कुर्ता, पायभर घोळणारी पतियाला सलवार आणि गळ्यात गणपतीचं लॉकेट. खांद्यावर लांब रंगीबेरंगी झोळी. केस, डोक्यावर एक क्लिप लावून खांद्यावर मोकळे सोडलेले. अर्थात गाडीवर हे सर्व सांभाळायची कसरत होतीच, पण ती आता रोजच करावी लागणार. सिक्युरिटीमधून सर्व चेक करून ती आत आली. 'वॉव काय कॅंपस आहे. आज ताईला सांगायला खूप काही आहे माझ्याकडे पण' असा विचार करत नेहा एका बिल्डिंगमध्ये शिरली.

          रिसेप्शनिस्टला तिने विचारलं, "मनोज शर्मा? अमुक अमुक प्रोजेक्टवर काम करतात ते?". तिच्या हातातल्या झोळीकडे रिसेप्शनिस्टने थोडं कुतुहलानेच पाहिलं होतं. तिच्या पोस्टिंग नंतर कळलं होतं की पुण्यात तिच्या बाबांच्या ओळखीचे एक प्रोजेक्ट मॅनेजर आहेत कंपनीत, 'मनोज शर्मा' म्हणून. त्यांच्याशी एकदा भेट पण झाली तिची. मनोज खाली आले ते हसतच. त्यांच्या ओळखीची तर होती ती. तिला मग पुढचं सर्व सुरळीतच झालं. मनोज शर्मा खाली येऊन नेहाला घेऊन गेले. तिथल्या कॉन्फरन्स रुममध्ये ती एकटीच काय ते खुलून दिसतेय असं वाटलं तिला. तिचा हसतमुख चेहरा अजूनच खुलला जेव्हा तिला प्रोजेक्ट मध्ये डेव्हलपर म्हणून घेतलं गेलं. काय सही व्ह्यू होता तिच्या खिडकीतून. आठव्या मजल्यावर तेही. सहीच सर्व.

दुपारच्या ब्रेकमध्ये सर्वांसोबत तीही कॅन्टीनला गेली. आज आईने सांगूनही ती डबा घेऊन आली नव्हती.

"शी, मी काही शाळेत आहे का डबा न्यायला? मस्त कंपनीच्या कॅंटीनमध्ये खाईन मी. " नेहा उत्साहाने आणि लटक्या रागाने म्हणाली होती. किती छोटी गोष्ट पण तिला त्याचा कोण आनंद झाला होता. तिने सर्वांसोबत जेवण केले. मस्त पनीर ची भाजी घेतली होती तिने. कुणीतरी बोललं, संध्याकाळी सही नाश्ता पण मिळतो म्हणे इथे, यायलाच पाहिजे चार वाजता खाली.

        राहुल, अजित आणि रोहन तिचे नवीन टीममेट होते आणि सिध्दार्थ टीमलीड. सगळ्यांशी अगदी खेळीमेळीने बोलत होती ती. एक दोनदा वाटलं तिला ते तिची चेष्टा करतायंत म्हणून, पण या असल्या फालतू गोष्टींकडे दुर्लक्ष करायची सवय होती तिला. असंही तिला तिचं काम सोडून बाकी काही देणं घेणं नव्हतं. राहुल आणि बाकीचे एकूणच त्यांना मिळालेल्या रोलवरुन नाराज होते हे तिला दिसत होतं. पण त्यात ती काही करू शकत नव्हती. उगाच त्यांना समजवायला ती काही त्यांची मैत्रीणही नव्हती. राहुलने आणलेले फॉर्म भरून तिचं दिवसभराचं काम झालेलं होतं. काय करायचं म्हणून रेस्टरूममध्ये दुसऱ्या टीममधल्या एका सिनियर मुलीशी ओळख करून घेतली तिने. रश्मी, गेले तीन वर्षं ती टीममध्ये होती आणि या कंपनीत ६ वर्षं. नेहाला सही वाटलं तिला भेटल्यावर एकदम ताईसारखीच. तिने तिथेच बरीच माहिती विचारायला सुरुवात केली.

"रात्री उशिरापर्यंत थांबावं लागतं का?",

"प्रोजेक्टमध्ये तिचा रोल काय आहे?",

"अप्रेजल ची प्रोसेस काय आहे?",

"बस घेतली तर किती वाजतात घरी पोहोचायला?",

"या कंपनीत पुढे स्कोप कसा आहे मुलींना?",

"तुझा ड्रेस छान आहे, कुठून घेतला?",

"एकटीच राहतेस की कुणासोबत?" असे एक ना अनेक प्रश्न नेहाने विचारले.

 रश्मी तिला जमेल तितक्या शांतपणे उत्तरं देत होती. रश्मी हे स्वतःच एक वेगळी वल्ली होती म्हणा न. तिच्याशी बराच वेळ बोलून नेहा जागेवर परतली.

"कोणीतरी बोलायला पण भेटलं ते बरं झालं", या विचारांनी नेहाला छान वाटत होतं.  आजवर ताईच्या सावलीत वाढलेली ती. शाळा कॉलेजमध्येही जीवलग दोनच मैत्रिणी. त्यांच्याशिवाय असं कुठे काम करायची तिची पहिलीच वेळ होती. त्यात टीममध्ये सर्व मुलंच. रश्मी भेटल्यावर तिला कुणीतरी मुलगी सोबतीला असेल याचाही आनंद झाला होता. आपला स्वच्छ असेलला डेस्क तिने पुन्हा एकदा पुसला, उद्या इथे एखादा फोटो घेऊन यावा असं तिने ठरवलंही. 

अजित म्हणालाच,"उद्या देवाचा फोटो, हार दुर्वा पण आण ना?". 

"तुला काय करायचंय?", म्हणत तिने त्याला उलटं उत्तर दिलं. 

       संध्याकाळपर्यंत बाकी विशेष असं काही झालं नाही. दुपारचा नाश्ताच काय तो राहिलेला. तेव्हाही तिने रश्मीला एकदा विचारलंच की 'येणार का सोबत' म्हणून. रश्मी तिच्या ग्रुपसोबत जाणार होती. मग नाईलाजाने नेहा या पोरांसोबत गेली. नाश्ता करून झाला. थोडंफार वाचून रश्मी सहा वाजता निघाली. निघताना कंपनीच्या गेटमध्ये तिला महिला गृहउद्योगाच्या काही भाज्यांचे गाडे दिसले.

"उद्या आईला विचारून इथूनच भाजी घेऊन जायची" असंही नेहानं म्हणून टाकलं.

           गाडीवरून परत जाताना तिला कधी एकदा घरी पोहोचते असं झालं होतं. इतका मोठा दिवस पहिल्यांदाच अनुभवत होती ती. कंपनीतली प्रत्येक गोष्ट तिला पुन्हा पुन्हा आठवत होती. तसा उशीर झाला पोहचायला पण घरी जाऊन प्रत्येक गोष्टं आईला आणि ताईला सांगताना जेवण कसं झालं नेहाला कळलच नाही. रात्री झोपेतही तिला ऑफिसची इमारत दिसत होती.एका नव्या आयुष्याला सुरुवात झाली होती.

क्रमश:

-विद्या भुतकर.

भाग पहिला: राहुल

या गोष्टीला नाव नाही. फक्त प्रत्येक भागाला नाव दिलं आहे. जमेल तसे एकेक भाग पोस्ट करेन. आवडेल अशी अपेक्षा. 

           पाठीला बॅकपॅक लावून राहुल रिक्षातून खाली उतरला. आकाशी रंगाचा कडक इस्त्रीचा शर्ट, काळी पॅट, एकदम चकचकीत पॉलिश केलेले काळे शूज. गव्हाळ रंग, मध्यम बांधा, काळे नीट वळवलेले केस, साधारण ५' ८'' उंची. सुरुवातीला पाहिलं तर सामान्य वाटणारं, पण एकदा बोलायला लागलं की राहुलचं व्यक्तिमत्व छाप पाडणारं होतं. अनेकवेळा पेपर मधे छापून आलेल्या फोटोत असेही उंची थोडीच कळते? नेहमीचा कॉन्फिडन्स चेहऱ्यावर घेऊन तो कंपनीच्या गेटजवळ पोचला. 

           त्याने तिथल्या सिक्युरिटीला आपले ऑफर लेटर अभिमानाने दाखवलं आणि विझिटर पास घेऊन तो आता शिरला. पूर्वतयारी म्हणून कंपनीच्या सर्व कॅंपसचे फोटो त्याने कितीतरी वेळा पाहीले होते. तरीही आत गेल्यावर समोर दिसणारी हिरवीगार गवताची सुंदर शाल, छान आकार दिलेली खुरटी झाडी, त्यात मध्यभागी उंचच उंच कारंजे आणि या सर्वांच्या मध्ये विखुरलेल्या पाच मोठ्या इमारती हे सर्व दिसलं आणि आपलं या कंपनीत सेलेक्शन झालेय याचा त्याला खूप अभिमान वाटला. तसे प्रत्येक उत्कृष्ठ गोष्टं त्याने स्वत:च्या कष्टाने, हक्काने मिळवली होती आतापर्यंत. मग ते त्याचे बोर्डात आल्याने मिळालेले उत्तम कॉलेज असो, मार्कांच्याच जोरावर झालेले त्याचे सिलेक्शन असो किंवा ट्रेनिंग नंतरही पुणेच हवं असे भरलेला त्याचा फॉर्म असो. त्याची शैक्षणिक कारकीर्द त्याला आतापर्यंत नुसतेच हवे ते नाही तर त्यासोबत एक स्टेटसही देत होती. त्यामुळे प्रत्यके ठिकाणी मिळणारी 'रेड कार्पेट' वागणूक जणू त्याला ओळखीचीच.

             आज इतक्या मोठ्या कंपनीच्या एव्हढ्या मोठ्या कॅंपसमध्ये मात्र त्याला थोडं हरवल्यासारखं वाटलं होतं. पण तेही होईल कमी असे स्वत:ला समजावून तो रिसेप्शनपाशी गेला. 

तिथे त्याने त्याच्या मेनेजरचे नाव सांगितले, 'मनोज शर्मा'.

'कुठला मनोज शर्मा?' मान वर न करता तिथल्या रिसेप्शनिस्टने विचारलं. तो अडखळला. 

तिने वर पाहिलं आणि त्याच्याकडे पाहून तिला कळलं की हा नवखा मुलगा आहे. 

"इथे चार आहेत", ती म्हणाली. 

त्याने मग त्याला मिळालेल्या प्रोजेक्टचे नावही सांगितले. रीसेप्शनीस्टने दोन चार फोन लावून योग्य मनोज शर्माला शोधून त्याला खाली यायला सांगितलं.

        पंचेचाळीस-पन्नाशीचा, पोट सुटलेला, थोडंसं टक्कल पडलेला, पोटाची बटणं जरा जेवण जास्त झालं तर कधीही तुटतील असा शर्ट घातलेला मनोज शर्मा खाली आला. त्याने राहुलला हात मिळवून ओळख करून घेतली. त्याला सांगितले की मी इथल्या प्रोजेक्टचा लीड आहे. 'मी राहुल घोरपडे',थोडे जोराने बोलला राहुल. पण त्याच्या नावावरून मनोज शर्माला काही क्लिक झाले असे वाटले नाही. मग जास्त अपेक्षा न करता राहुल त्याच्यासोबत लिफ्टमधून आठव्या मजल्यावर गेला. तिथे ते दोघे थेट एका कॉन्फरन्स रुममध्ये गेले. 

        कॉन्फरेन्स रूममध्ये अजून ३ लोक खुर्च्यात बसले होते. एका खुर्चीत तो बसला. थोड्या वेळात एकेक करून मनोज शर्मा अजून ४ पोरांना घेऊन वर आला होता. एकूण त्याच्यासारखी ८ मुलं, दोन वयस्कर (२८- ३२ वर्षे?) वाटणारे लोक आणि पुन्हा एकदा मनोज शर्मा अशी मिटिंग झाली. मनोज शर्मा ने त्याची ओळख करून दिली. तो कंपनीत गेले २० वर्षं काम करत होता आणि त्याच्या वयाच्या मानाने बराच मोठा हुद्दाही होता त्याचा. प्रोग्रॅम लीडचा. त्याने बाकी मुलांची आणि मोठ्या (?) लोकांची ओळख करून दिली. आजवर इतक्या पोरांसमोर हे

अनेकदा बोलून झालेलं होतं. अगदी त्यातले जोक्सही ठरलेले. त्यानं सांगितलं की कॉलेजमधलं आयुष्यं कसं सोपं होतं आणि इथलं किती वेगळं ते. इथे बाहेरच्या जगातले नवीन अनुभव त्यांना मिळतील. त्यातही कितीतरी वेगवेगळ्या गोष्टीवर काम करायला मिळेल त्यांना या मोठ्या कंपनीत. प्रोजेक्ट होता अमेरिकेतला, तो क्लाएंट किती महत्वाचा आहे हे सर्व झालंच. 

             राहुल मन लावून ऐकत  होता. त्याने पाठ केलेले SDLC (Software Development Life Cycle) चे सर्व धडे आठवले आणि त्यातले सर्व शब्द इथे जोडण्याचा प्रयत्न केला. त्याला खूप आनंद झाला होता. आपल्याला मनोज शर्मा जे बोलतोय हे कळतंय याचा. आनंद होणारच ना. सरकारी इंजिनीयरींग कोलेज मध्ये त्याला मेकॅनिकल ब्रांच मिळाली होती. तिथेही सर्व नेहमी सारखच मग. अभ्यास, नंबर , कॅंपस. पण जेव्हा कंपन्या यायला लागल्या तेव्हा त्याला कळलं की डिग्री कुठलीही असली तरी पैसा IT मध्येच आहे. मग एकदा निर्णय घेतल्यावर त्याने परत एकदा मनापासून अभ्यास केला वेगवेगळ्या कम्प्युटर मधल्या भाषांचा, कन्सेप्टचा. त्यामुळे आज तो सर्व अभ्यास उपयोगी पडणार असे त्याला वाटले. बाकी लोक जे लेक्चर म्हणून ऐकत होते, तो ते मन लावून ऐकत होता आणि मध्ये काहीतरी लिहूनही घेत होता. त्याने विचारलेल्या प्रश्नांची मनोज शर्माने नीट उत्तरं दिली होती. सर्व बोलून झाल्यावर मनोज शर्माने त्यांना सांगितले की आता या पुढचे सर्व तुमचे टीम लीड सांगतील. 'ऑल द बेस्ट' म्हणून तो निघून गेला. 

          आता दोन पैकी एका टीममध्ये सर्व मुलांची विभागणी होणार होती. दोन टीममध्ये कुठली बेस्ट असेल याच्या विचारात राहुल गुंगला होता. टीमलीड एकमेकांशी बोलत होते. तेव्हा मधेच त्याला शेजारी बसलेल्या एकाने विचारलं, "तुझी ब्रँच कुठली?". राहुलने उत्तर दिलं.

मग त्याकडे बघत तो मुलगा म्हणाला, "मग तर तुला टेस्टिंगला घेतील."

राहुलला कळेना तो काय म्हणतोय. 

त्या मुलाने समजावून सांगितलं,"इथे कंप्यूटर ब्रँचच्या लोकांना डेव्हलपर म्हणून घेतात तर बाकीचे टेस्टिंगला नाहीतर सपोर्टला. माझा भाऊ होता या कंपनीत आधी." 

राहुलला फार राग आला होता की आपल्या ब्रांच मुळे कुणाला तरी आपण नको आहोत. आयुष्यात पहिल्यांदाच त्याला असं वागवलं होतं कुणीतरी. 'मी काय कमी हुशार आहे का?' असं त्याला वाटलं. शाळेत कमी मार्क आहेत म्हणून मागे बसायला लागणाऱ्या मुलाला मिळावी तशी वागणूक आपल्याला मिळतेय असे वाटले राहुलला. त्याला याची सवय नव्हती. पण समोर जाऊन त्यांना काही बोलणं शक्य नव्हतं. त्याने ऐकलं होतं की सुरुवातीचे थोडे दिवस त्याला जसे काम मिळेल तसे करायला लागणार होते आणि मग तो थोडा सिनियर झाला की प्रोजेक्ट बदलून घेता येईल त्याला. तो थोडा अस्वस्थ झाला. 

           त्यादिवशी ८ लोकांची समान गटांत वाटणी झाली. त्याच्या प्रोजेक्टमध्ये तो टेस्टर म्हणून काम करणार हे फायनल झाले होते. नेहा म्हणून एक डेव्हलपर आणि अजून दोघांची सपोर्ट साठी नेमणूक झाली होती. सपोर्टसाठी ठेवलेल्या दोघांनाही तसा राग आलाच होता की आता त्याना वेगवेगळ्या शिफ्टमध्ये काम करावे लागणार होते. पण सपोर्टला असले की रात्रीच्या शिफ्टमध्ये पैसे मिळतात जास्त, शिफ्ट अलाउन्सचे, हा फायदा होताच. सिद्धार्थ, त्यांचा टीम लीड, त्यांना त्यांचे डेस्क दाखवायला घेऊन गेला. 

          एका मोठ्या फ्लोअरवर वरून पहिले तर ग्रीड आहे असे वाटणारे क्यूब. त्यात मन लावून काम करणारे काही, लोक बाजूने जात आहेत म्हणून मन लावून काम करण्याचे नाटक करणारे काही, तर महत्वाचे बोलत आहोत असे भासवून नवीन आलेल्या लोकांमध्ये कुणी चांगली पोरगी आहे का बघणारे काही. ते चौघे मग सिद्धार्थच्या मागे गेले. आपल्याला कसा डेस्क मिळणार याची उत्सुकता होतीच. फ्लोअरच्या शेवटच्या रांगेत ओळीने चार डेस्क त्यांना मिळाले होते. आता कुणी म्हणेल मुद्दाम कोपऱ्यातले डेस्क दिले नवीन पोरांना. पण मला विचाराल तर कोपर्यातला डेस्क म्हणजे सुख !! आपल्या जागेवर स्वत:चे नाव आधीच लावलेलं पाहून चौघेही खुश झाले होते. सिद्धार्थ त्यांना सेटल व्हायला सांगून निघून गेला.

               आता ते चौघे सेटल झाले. राहुलने आपल्या बॅकपॅकमधून नोटबुक, पेन काढून ड्रावरा मध्ये ठेवले. बॅकपॅक कोपऱ्यात टेकवला आणि फॉर्म भरलेत ना नीट हे चेक करून घेतले तोवर बाकीचे तिघे खायला जाण्यासाठी तयार झाले होते. सगळ्यांशी नीट ओळख करून घेतली त्याने. आणि तासभर जेवताना थोडंफार बोलणही झालं प्रत्येकाबद्दल. पण नेहमीसारखी मजा नव्हती त्यात. कॉलेजमध्ये वगैरे कसं नावं सांगितलं की बाकीचे लोक स्वत:हून विचारायचे त्याच्याबद्दल. इथे तो मान नव्हता त्याला. जेवणानंतर आता काय काम करायचे असा प्रश्न सर्वांनाच पडला होता. मग स्वत:च पुढाकार घेऊन राहुलने कुठल्या गोष्टीला एक्सेस लागतो, तो कसा मिळवायचा हे सर्व माहिती काढली. सर्वांना मदत करून ते फॉर्म त्याने देऊनही टाकले सिद्धार्थकडे. 

            तेही काम झाल्यावर आता पुढे काय प्रश्न होताच. पुन्हा एकदा कामात व्यस्त असलेल्या सिद्धार्थ कडे गेला राहुल. 'सर, व्हॉट इज नेक्स्ट?'. 

सिद्धार्थने त्याला सांगितले,"यहा सर-वर कुछ नही चलेगा. सिड भी बुला सकते हो. थोडे डॉक्युमेंट है पढना है तो".

त्याने मग थोडे पेपर दिले वाचायला. 

तो गेल्यावर शेजारचा सिद्धार्थला लगेच म्हणालाच,"बंदा बडा काम करनेवाला लगता है."

"आज पहेला दिन है ना? इसलिये. थोडे दिन यहा रहेगा तो तुम्हारे जैसा हो जायेगा". हसत हसत सिद्धार्थ म्हणाला.

जाता जाता हे ऐकून राहुल अजूनच नाराज झाला. आपल्या कामाबद्दल कुणी शंका घेतंय हे त्याला अजिबात आवडलं नाही. मिळालेले पेपर वाचण्यात ६ संध्याकाळचे सहा वाजून गेले. सगळे निघाल्यावर राहुलही रूमवर जायला निघाला. त्याच्यासोबत ट्रेनिंगला असलेल्या एका मुलासोबत त्याने एक फ्लॅट भाड्याने घेतला होता. तासभर प्रवास करून तो रूमवर पोचला. रात्री जेवण करून घरी फोन लावला त्याने. पलीकडून आई विचारात होती,'कसा गेला रे दिवस?' त्याच्या बोलण्यात तो नेहमीचा उत्साह नव्हता. त्याच्या करियरचा पहिला दिवसा होता तो....

क्रमश:

विद्या भुतकर.

कागदावर काही

 

गरज काय?

                १५ दिवसांपूर्वी मराठीत ब्लॉग लिहायला परत सुरुवात केली. मध्ये बरेच वेळा मनात विचार यायचे, असे लिहावेत, तसे मांडावेत असे वाटायचे, पण घरी येऊन मुलांचं उरकेपर्यंत वेळ कसा निघून जातो हे कळायचंच नाही. नंतर मला पळायचा नाद लागला. तो पूर्ण झाला की आता त्याबद्दल लिहायचे म्हणून पुन्हा एकदा इथे आले. मी लिहायला सुरुवात केली तेव्हा एका न दिसणाऱ्या पण ओळखीचे वाटणाऱ्या लोकांचा जणू ग्रुपच झाला होता ब्लॉगविश्वात. पण पुन्हा लिहायला सुरुवात केल्यावर तो हरवल्यासारखा वाटत आहे.  परत इथे आल्यावर जुन्या गावात येउन नवीन लोकांना पाहिल्यासारखे वाटत आहे. असो. मूळ मुद्दा असा की मी काही लिहिल्यावर लगेचच त्याची लिंक मराठी संकेतस्थळावर दिसतेय ना हे मी चेक केले. मग रात्री पोस्ट करून झोपून गेले आणि उठल्यावर उत्सुकता होतीच की कुणी काही कमेंट टाकलीय का. मेघनाची कमेंट वाचून बरं वाटलं की कुणीतरी वेलकम करायला तरी आहे. 

             त्यानंतर परवाची पोस्ट प्रसिद्ध केल्यानंतर १०० वेळा तरी चेक केले असेल की कुणी काय लिहिलं असेल माझ्या कथेबद्दल. कुणीच काहीच नाही. तर प्रश्न हा नाही की मी लिहितेय हे चांगलं की वाईट. मला असा प्रश्न पडला की, एक तर मी मराठीत लिहितेय, ते ही स्वत:बद्दलच. साहित्तिक ग्रेट असं काही नाही. आणि मुख्य म्हणजे, मागची कथा पूर्ण करायला मला ७-८ दिवस लागले आणि ती पूर्ण होईपर्यंत 'ग्रेग' आणि 'ग्रेस' माझ्या डोक्यातून गेले नव्हते. म्हणजे मला माझे डोके रिकामे करण्यासाठी लिहायचं होतं. मग या सगळ्यात लोकांनी ते वाचलं, नाही वाचलं, किंवा वाचूनही त्यांनी नाही कमेंट टाकली, तर याने मला का फरक पडायला हवा? आपण केलेल्या प्रत्येक गोष्टीला लोकांची सहमती अनुमती, प्रशंसा, प्रतिक्रिया या सर्वांची गरज काय? 

                 लोक म्हणतात ना शाळेत बाई इतक्या मुलांना कसे सांभाळत असतील? तर याचं उत्तरही हेच आहे. माणसाला प्रत्येक केलेल्या गोष्टीसाठी फळ हवं असतं. मग जेव्हा ३ वर्षांची १६ मुलं एकत्र असतात, त्यांना आपल्या म्हणण्यानुसार वागवण्यासाठी माणसाच्या या गरजेचाच तर फायदा घेतात ते. चांगलं वागल्यास कौतुक आणि नाहीतर लक्ष न दिल्याची शिक्षा. मग मुलंही बाई म्हणतील तसं वागतात. मला सानुच्या  बाई म्हणाल्या होत्या एकदा, 'She is a teacher pleaser'. आणि त्यात वाईट काही आहे असं मला म्हणायचं नाहीये. मला माझ्या मुलीसारख्या अजून १५ पोरांना सांभाळायला लागले, तर मी साम, दाम, दंड, भेद सर्व अस्त्र वापरायला तयार  आहे.  तर परत मुद्दा असा की हा आपला गुणच आपल्याला वरचढ किंवा कमकुवत बनवतो का? 

                 मी केलेल्या प्रत्येक गोष्टीला मला प्रतिक्रिया मिळालीच पाहिजे हा अट्टाहास का? एक जण आहे आमच्या शेजारी राहणारी. अनेकदा असे झाले की समोर दिसणाऱ्या साध्या साध्या गोष्टींबद्दलही ती काही बोलली नाही. मला होणाऱ्या स्वाभाविक संतापावर संदीपचे एकाचा उत्तर, लोकांनी काही बोलावे ही अपेक्षा का? आणि त्याच्या अशाच वागण्यामुळे त्याला मात्र लोक स्वत: येऊन गोष्टी सांगतात (असे मला वाटते.). अगदी फेसबुकचेच बघा ना? आधी लोक कॉमेंट लिहितात म्हणून लोक ओर्कुट असायचे. आता तिथे कुणीच नसतं म्हणून फेसबुकवर नवीन अकाऊंट काढायचं आणि परत तसेच फोटो, स्टेटस अपडेट करत राहायचे. लोकांशी फक्त संपर्कच ठेवायचा असेल तर पर्सनल इमेल करूनही ठेवता येतो. त्यासाठी नवीन गाडीचा फोटो टाकून जगाला दाखवायची गरज काय? त्यातही मग कुणीतरी असे अमुक अमुक स्टेटस टाकले, पण कुणीच काहीच लिहिले नाही याचा कोण आनंद. तर परत मुद्दा असा की कुणीतरी मला, माझ्या वागण्यावर, लिखाणावर, आयुष्यात घडणाऱ्या प्रत्येक गोष्टीवर कमेंट करण्याची काय गरज आहे? आणि अशी अपेक्षा करून मी स्वत:लाच कमकुवत बनवत आहे का? 

              मध्ये अख्खा आठवडा ऑफिसमध्ये काहीतरी झोल चालूच होते. हे बंद पडले हे चालत नाहीये, इथे पेग लोड व्हायला वेळ लागतोय, संध्याकाळी मिळणारा सपोर्ट चांगला नाहीये, इ, इ. या सर्वावर मोठ्या संयमाने काम करणारा माझा मैनेजर. मी बोलत असताना, एका मेल आली त्याला. त्यात फक्त लिहिले होते, 'Thanks'. ते वाचून तो म्हणाला, 'Finally a thank you'. म्हणजे आपण टीमचे मैनेजर आहोत आणि सर्व सुरळित चालवणे हे त्याचे काम असले तरी, त्यादिवशी कळले कि त्यालाही एका 'Thank you' or 'Good Job' ची अपेक्षा आहेच. आणि मग तोही मला माझ्यासारखाच सामान्य वाटला त्यादिवशी. 

             तर आता स्वत:वर लोकांचा/ त्यांच्या वागण्याचा कमीत  कमी प्रभाव कसा पडू द्यायचा याचे प्रशिक्षण घेतले पाहिजे. उगाचच मग 'कर्मण्येवाधीकाराश्ये मा फलेषु कदाचन'  श्लोक आठवला. तसं पाहिलं तर त्याचा अर्थ जरा वेगळा माझ्या वरच्या परिस्थितीपेक्षा (असं मला वाटतं). कदाचित माझ्या परिस्थिती ची तुलना सावरकरांच्या काळ्या पाण्याशी करायची का? म्हणजे मी ग्रेट आहे असं मला म्हणायचं नाहीये. पण विचार करतेय की त्यांनी 'सागरा प्राण तळमळला' असं  लिहिलं तेव्हा कुणी कमेंट करावी अशी त्यांना इच्छा झाली असेल का? मी काहीतरी ग्रेट लिहितोय आणि ते लोकांना दाखवलं पाहिजे असं त्यांना वाटलं असेल का? आणि कुणी त्यांचं कौतुक केलं असेल का? बरं साधा प्रश्न पडतो मला. ओबामा जेव्हा रोज तयार होऊन बाहेर पडतात व्हाईट हाउस मधून तेव्हा  त्यांची बायको 'चांगले दिसताय' म्हणत असेल का? आणि  तिच्या कमेंट करण्या किंवा न करण्यामुळे तिचा हात वरचढ असेल का? असो. उत्तर माहित नाही पण प्रश्न महत्वाचा आहे हे नक्की. :) 

-विद्या.  

पाच किलोमीटर आणि बरेच काही...3

भाग : 1          
भाग:  2
          पळणं म्हणजे नक्की कसं?  तुम्ही जर कुत्रं मागे लागल्यासारखं किंवा आपल्या दोन वर्षाच्या मुलामागे लाडाने किंवा  दोस्ताना मधल्या अभिषेक बच्चन सारखं पळत असाल तर... चूक!!! माझा गुढगा दुखायला लागला आणि मग मी अनेक गोष्टी वाचल्या कि कसं पळलं पाहिजे.  खांदे ताठ, मान आणि नजर समोर, कंबर पाण्याची घागर घेऊन जाताना असते  तशी स्थिर, पाठ सरळ, हनुवटी बाहेर नको, हाताच्या मुठीत अंड घेउन जात आहे असे अलगद वळलेल्या,  पाय जमिनीवर पडतानाही  पंजे आधी आणि टाच नंतर पडली पाहिजे. श्वास इतकाच जोरात असावा कि शेजारी कुणी असेल तर त्याच्याशी बोलता आलं पाहिजे. सुरु करताना वॉर्म अप,  शेवटी कूल डाऊन आणि स्त्रेचिग हे सर्व काही वाचलं आणि प्रयत्न सुरु केला तसं पळायचा.  बरोबर पळते की नाही ते माहित नाही पण वाचलं ना? हे महत्वाचं. 

       याच दरम्यान लंडन ऑलंपिक्स सुरु झाले होते. आयुष्यात खेलाडूबद्दल  कधी इतका आदर वाटला नव्हता तेव्हढा वाटत होता या वेळी.  हुसैन बोल्ट का ग्रेट आहे हे आता कळत होतं. एका स्पर्धेत एक खेळाडू मध्ये पाय अडकून पडली आणि तिचे ते दु:खं बघून खूप वाईट वाटलं. ऑफिसमध्ये एक बाई आहे आमच्या, ४५ वर्षाची  तरी असेल. ३ वर्षापूर्वीच तिने कर्करोगावर मात केली आहे. ती पळते नेहमी असं मी ऐकलं होतं.  पण एक दिवस तिने सांगितलं की तिला बरं नव्हतं म्हणून ती कमीच पळणार होती म्हणून तिने १० मैल केले होते. म्हणले वेडे आहेत का हे लोक? पण इथे नेहमी बघते लोक सकाळी, दुपारी, उन्हात, बर्फातही पळताना. आता त्यांचं कौतुक वाटतं होतं.  

       माझा उत्साह मावळत असतानाच माझ्या एका मैत्रिणीने तिच्या पहिल्या हाफ मॅरेथॉन बद्दल लिहिलं होतं. तिचा हा Experience  वाचून मी इतकी प्रेरित झाले  की  पुढच्या २-३ दिवसात  मी माझं रजिस्ट्रेशन करून टाकलं होतं. मी मग तिलाही थोडं विचारलं गुढग्यांवर, मग ते व्यायाम करायला सुरुवात केली. तिने सांगितलं कि पळून झाल्यावर पाय बर्फात/ थंड पाण्यात ठेव. आता हे सर्व झाल्यावर माझा जोर जरा वाढला होता आणि १०० डॉलर भरल्यावर जर नाही पळाले तर संदीप ने घरातही घेतलं नसतं. 
        मी ३ आठवड्याच्या ब्रेक नंतर ६मैलने सुरुवात केली. आणि वाटलं सुरुवातीचे जे ३ मैल पळून मी थांबत होते ते संपले कि खरं तर पाय दुखतच नाहीत. आधीचा रेसिस्टन्सच गेला की मग सर्व ठीकच होतं. मी एकदा नवीन शूज बघायला एका दुकानात गेले होते. तिथे शूज नाही घेतले पण ते लोक शनिवारी ग्रुप रन ला जातात म्हणे म्हणून माझे नाव देऊन आले होते तिथे. मी परत सुरु केल्यावर त्यांचा एक मेल आला होता तो वाचून वाटले बघावे तर जाऊन लोकांबरोबर कसे वाटते पळायला? सकाळी ७ वाजता तिथे पोचले. लोक हळूहळू जमा झाले. कुणी ९ मैल पळणार होते तर कुणी ४ च. आणि दुकानाची मालकीण फक्त कंपनी देणार होती. तिथे गेल्यावर मला पुन्हा एकदा तेच फिलिंग आलं कि लोक किती तयार होऊन येतात? शूज, टोपी, ग्लासेस, पाण्याची बाटली कमरेला लावलेली, अंतर मोजायला घड्याळ आणि एक जण तर त्याचा कुत्राही घेऊन आला होता.   
        मी आपली शांतपणे पाळायला सुरुवात केली. आम्ही २ मैल गेलो आणि मला जोरदार धाप लागली होती. सर्वात मागे राहिलेल्या ३ लोकांच्या ग्रुप बरोबरही  मला  राहणं जमत नव्हतं. त्या दिवशी मला ९ मैल जायचं होतं आणि २ नंतर वाटलं परत जावं, म्हणजे अजून दोन मैल झाले तर एकूण ४ तरी होतील. पण मी त्या लोकांना पुढे जाऊ दिलं आणि हळहळू चालत राहिले. तो रस्ता मस्त होता. छोटी पायवाट होती ती. मेन रोडला समांतर जाणारी तरी आडोश्याला आहे अशी वाटणारी. मी माझा वेग वाढवला आणि मला माझा पेस मिळाला होता. ज्या वेगाने पळताना धाप लागणार नाही आणि जास्त वेळ पळता येईल असा पेस. तेव्हा मला वाटलं लोकांबरोबर जाणं काही जमल नाही आपल्याला, एकटेच बरे आपण. आणि कधी ४.५ मैल गेले कळलेच नाही. आता ४.५ झाले म्हणजे परत येताना अजून तेव्हढेच करून यायलाच लागले असते. त्यामुळे परत फिरले. त्यादिवशी आयुष्यातले सर्वात जास्त अंतर मी पळाले होते. :) 
        घरी येऊन मस्त थंड पाण्यात पाय ठेऊन बसले, ब्रंच करून ३ तास झोपून गेले. आता या सगळ्यात संदीप कुठे होता? तर माझ्या सोबत. एकच मुल असेल तर बरं असतं बाहेर घेऊन जायला, पण दोघांना घेऊन घरीच राहणं  बरं असतं. शनिवारी सकाळी स्वनिक उठला तर मी  जागी असुन्ही पळायला जायचं म्हणून संदीपही उठायचा.  मी आले कि मस्त चहा, नास्ता, इ काही तरी असायचच. माझे सर्व नाद त्याने पूर्ण केले बहुतेक आजपर्यंत. आधी चित्रांचा नाद, मग ब्लॉगचा ,मग सानू व्हायच्या  आधी पूर्व तयारीचा, सर्वच. यावेळीही काही वेगळी गोष्टं नव्हती. तो जिमला यायचाच  पण माझ्या ५ किमी नंतर मी त्यालाही एका ५K  ला भाग घ्यायला लावलं आणि त्याने ती मस्त २७ मिनिटात संपवली होती. :) घरातली  बाई शिकली की कुटुंब शिकतं म्हणतात ना तसंच. :)  
      त्या दिवशी लोकांकडे बघून मलाही वाटले आपण ही टोपी, ग्लासेस, बघावे म्हणून. मग अजून पुढचा नाद. नादच ते सर्व...पुढच्या शनिवारी मी मग त्या ग्रुप रनच्या लोकांच्या दुकानातून एक बाटली घेतली पाण्याची. बस. त्यादिवशी त्या दुकानाची मालकीण म्झायासोबत पाळायला आली. तीही असेल ४५-४७ वर्षाची. आरामात पळत होती.म्हणाली मला ५ मुले आहेत. २ मुली ३ मुले. वयाच्या ३० नंतर तिने असे पळायला सुरुवात केली होती आणि ती नियमित पळते म्हणे. त्या दिवशी तिच्यासोबत बोलत माझे १० मैल पूर्ण झाले होते. आणि परत येऊन ती मुलीच्या शाळेत soccer प्रक्टिस साठी  गेली होती. काय एकेक लोक असतात ना? तसे सामान्यच, पण किती प्रेरणा मिळते.
       शेवटचा आठवडा राहिला आणि मी खूप नर्व्हस झाले होते. उगाच  काही व्हायला नको. पडायला, हात पायाला, इ. इ. त्यात घरात एक ग्लास फुटला. :) मनात आले विचार की घडतातच.  मला काही झालं नाही. :) पण तरी फुटला ना? आता रेसबद्दल मेल यायला लागल्या होत्या. कधी पोचायचे, कसे जायचे, किती वेळ आहे,इ. ते वेळाच एक नाटक होतं. म्हणे १३ मिनिटात एक मैल पूर्ण करायचा होता. आणि जास्त वेळ लागणार असेल तर एक गाडी येऊन घेऊन जाईल तुम्हाला. म्हणले आता बहुतेक गाडी  आली पळा पळा असे होणार आहे माझे. रेसच्या दोन दिवस आधी रेसचे पाकीट घ्यायचे होते. त्यात माझा 'बिब नंबर', टी-शर्ट इ मिलणार होतं. बेसिकली जर ते पाकीट घेतले नाही तर रेस नाही. रविवारी रेस होती. आणि शनिवार ५ पर्यंत शेवट ची वेळ होती पाकीट घ्यायची. 
    शनिवारी म्हटले जरा घरातले काम करून जाऊ म्हणून करत करत आम्ही घरातून ३.१५ ला निघालो. उशीर झाला होता. ५ ला स्टोंल बंद होणार होता. मला रडायलाच यायला लागले. सानू म्हणे आई 'we will get there, dont cry'. शिकागो च्या गर्दीतून रस्ता मिळत नव्हता. एकदा तर  गाडी थांबलीच. सर्व वाहतूक बंद होती. हळूहळू आम्ही नेव्ही पियरला ४.५० ला पोचलो. मला तिथे उतरवून संदीप पार्किंगला गेला.  नेव्ही पियर म्हणजे जत्राच शिकागोची. २ मैलाचा मोठा रस्ता आजू, बाजूला छोटी दुकानं आणि थिएटर. उतरले गाडीतून तर कुठे जायचे कळेना. भरकटल्यासारखी फिरत होते.   मग दोन लोकांच्या हातात फॉर्म दिसले. त्यांना विचारले तर ते पण तिकडेच चालले होते. मग जरा हायसे वाटले. आत जाऊन माझे पाकीट घेतले तेव्हा ४.५६ झाले होते. माझ्यासामोरच त्यांनी लाईट बंद केले.  मी  परत गाडीकडे जाताना ४-५ लोक  तरी पळत जाताना दिसले. त्यांचं काय झालं माहित नाही. 
        पाकीट घेऊन आम्ही आमच्या मित्राकडे रहायला गेलो. तिथून रेसचे ठिकाण जरा जवळ होते. आणि  सकाळी १५ मिनिटही जास्त झोपायला मिळाल्यावर कसलं बरं वाटतं. त्याच्याकडे जाऊन  जेवण करून झोपायचा प्रयत्न केला. १२ पर्यंत तरी झोप आली नाही. दुसऱ्या दिवशी आवरून लवकरच निघालो. आधीचा अनुभव ना? तो दिवसच एकूण चांगला होता पण. सकाळी ६.५० ला पोचले जागेवर, 'जाऊन'ही  आले आणि ७ वाजता बिगुल वाजले. माझा नंबर P ग्रुपमध्ये होता. तरी मी जरा पुढे जाऊनच उभी होते. ७.१५ पर्यंत मी पळायला सुरुवात  केली होती.  २२ हजार लोक होते तिथे त्या दिवशी. मस्त  वातावरण होतं. तिथे वेगवेगळे पेस ग्रुप होते. म्हणजे २ तासात पूर्ण करणारे, २.१० मध्ये, तर शेवटचा २.४५ चा होता. माझे टार्गेट ३ तासांचे होते. तीन तासात २१ किलोमीटर ! सुरुवात केली तेव्हा मला एक २ तासांचा पेस ग्रुप दिसला. मी त्याच्याबरोबर पळत राहिले. मग मागे पडले ती २.१० ग्रुपमध्ये. असे करत ९ मैल होऊन गेले होते. तोपर्यंत मला कळले होते  की माझा स्पीड अपेक्षेपेक्षा जास्तच आहे. मग १० नंतर जरा हळू झाले.करत करत १३ आला पण !!!! रस्त्याच्या कडेने ओरडणारे उत्साही लोक, त्यांच्या हातातील बोर्ड,  पळणारे शेजारी सर्वच  सही  होतं.
        एकदातरी हा अनुभव घेतला हा विचार करून मस्त वाटत होतं. १३ वा मैल मग मी चालतच गेले. :) रेस संपून पण गेली एकदाची. बाहेर आले आणि एका मुलीने माझं मेडल दिलं मला. खेळातलं एकमेव पदक. ते घालून मी संदीप आणि पोरांना शोधत होते. त्यांना बघून अगदी भेटायची घाई झाली असं वाटलं. लगेच त्याला स्पीड दाखवला. :) २ तास २७ मिनिट. माझी रेस संपून गेली, आमचा मित्र आणि आम्ही फोटो काढून गाडीत बसलो. मागे बसून पाय बर्फात टाकून मी निवांत झाले होते. :) सगळा शीण गेला होता. तो अख्खा  दिवस तरी मी मेडल काढणार नव्हते गळ्यातून. अगदी बाहेर जेवायला गेलो तेव्हाही. इतक्या दिवसंची धावपळ  संपली होती. आज महिना होऊन गेला या गोष्टीला  पण कळंत नाही की मी १३ मैल कशी पळले असेन. शनिवार आला की वाटते परत पळायला जावे. माहित नाही परत कधी असं धाडस करेन की नाही,  पण हे तरी एक पूर्ण झालं होतं !!

-विद्या.

पाच किलोमीटर आणि बरेच काही...2

       'मला वाटतय त्या शामचाच काहीतरी हात असणार बघ', म्हणत मी रात्री सोफ्यावर बसले. एक तीस मिनिटांची हिंदी मालिका बघायची आणि मेल, फेसबुक चेक करायचे आणि झोप हाच काय तो दिवसभरात स्वत:साठी मिळालेला वेळ.  तेही सानू आणि स्वनिक झोपल्यावर. नाहीतर मग रहाटगाडगं चालूच. बरं बसावं म्हटल टीव्ही लावून  पोरं जागी असताना तर ते झोपल्यावर बघून अपराध्यासारखं वाटत  की  तेव्हढाही वेळ दिला नाही म्हणून त्यांना.  तर हे असं होणारच होतं. त्यातही  मी जेव्हा स्वत: साठी दुपारी का होईना वेळ काढुन पळायला जायला लागले तेव्हा सही वाटलं. आणि ५किमी पळाल्यावर तर अजूनच भारी वाटत होतं. 

         पुढचा आठवडा उगवला आणि मग ते मोटिवेशन राहिलंच नाही. ५ किमी ची रेस  संपली होती.मग उगाचच मनात विचार यायला लागले, 'अजून जास्त पळाले तर?  अजून किती पळू शकते? इ. इ.' तीन मैल पळूनच मला दम लागायचा. माझ्या टीममध्ये एका मुलगी होती ती जायची रोज पळायला. म्हणे ७-८ मैल जाते रोज. कधी  कधीतर घरून पळतंच यायची ऑफिसला. तर वाटले ती जाते काही मेरेथोनला, आपण पण जावं का? पण पूर्ण मेरेथोन म्हणजे २६.२ मैल.  मी मरूनच गेले असते. सो ओउट ऑफ क्वेश्चेन.मग पाहिले अर्धी मेरेथोन ट्राय करावी. ती तरी थोडी आहे का? १३.१ मैल. २१ किलोमीटर. त्यात माझे ५ कसे पुरायचे? 

        राहवत नव्हतं बघितल्याशिवाय, म्हणून म्हटलं माहिती तरी काढू आधी. तसे पळायला  काही ग्रुप जातात एकत्र क्लास पण लावतात.  पण आयुष्यात शिकवणी  कधी लावली तर ना. स्वत:च माहिती काढायला सुरुवात केली.  एकदा डोक्यात घुसलं ना  की ते जात्तच नाही. मग पहिली हाफ मेरेथोन पळायला काय काय लागतं ते बघितलं. आधी पासून पळत असला पाहिजे, किमान ५ किमी तरी. म्हटले अरे वाह. हे तर झालं. बरेच प्लान मिळाले नेटवर. सर्वच मला योग्य नव्हते. पण सर्व मिळून एका प्लान बनवला. आणि एकदम सोपाही वाटला. तर करायचं काय? 

        आठवड्यातून फक्त ४ दिवसच जिमला जायचे एकूण. त्यातही  एक दिवस क्रॉस ट्रेनिंग ला जायचे. म्हणजे अएरोबिक्स वगैरे. नशिबाने आमच्या ऑफिसमध्ये १० आठवड्यांचा एका क्लास सुरु होत होता. एरोबिक्सचा. म्हटले तो करावा सोमवारी. मग एक दिवस ब्रेक. बुधवार, गुरुवार ३-४ किमी पळायचे, मग शुक्रवारी ब्रेक. आणि शनिवारी 'लोंग रन'. म्हणजे, ३,४,५,६,७,८...असे दर शनिवारी एक एक मैल अंतर वाढवायचे १२ मैलपर्यंत. म्हणले  बरे आहे, शनिवारी गेले म्हणजे जास्त वेळ मिळेल आणि रविवारी विश्रांतीही  आणि सोमवारी परत सुरु एरोबिक्स. तर असा  फंडू साधा प्लान होता. आणि शिकागो हाफ मेरेथोन ९ सप्टेंबर ला होती आणि आमचा अजून मे च चालू होता. म्हणजे वेळही होता पुरेसा.  त्यांचं रजीष्ट्रेशन  ही १५ ऑगस्ट पर्यंत होते बहुतेक. तर  आधी पळून बघू नाहीच झाले तर राहू दे असे ठरवले.

          सोमवारचा क्लास सुरु झाला. १ तास एरोबिक्स, बाप रे. माझे सर्व सांधे, हाडे आणि अवयव जागृत झाले होते. पहिला क्लास बरा वाटला पण दुसरा झाल्यावर चार दिवस सरळ चालताही येत नव्हते, पळते कुठली? तरी पैसे दिलेत तर क्लास चालू ठेवणे भाग होते. पण हळू हळू त्याचीही सवय व्हायला लागली. :)instructor  ने ५० abs सांगितले  की  मी ४० काढूनच गार. बाकी काउंट मध्येही  फेराफार चालायचीच. क्लासमुळे दुखणारे अवयव जरा ठिक  होतात तर बुधवार आणि गुरुवारचा रन. आता इतके दिवस पळते म्हणून पळायचा वेग तरी वाढला का? नाही !! कितीही जीव खाऊन पळाले तरी वेग काय ४-५ मैल तासाला. तुम्ही म्हणाल की वेगाचं  काय ते? त्यालाही कारण होतं. 

          शिकागो हाफ मेरेथोन ला वेगाचं बंधन होतं. १३ मिनिटात एक मैल वेगाचं.  आणि मी आपली पहिले ३ मैलच १३ मिनिटांनी पळत असेन तर १३ मैल कसे त्याच वेगाने पळणार? किती प्रयत्न केले पण काही वेग वाढला नाही. बर त्याचं  जाउ दे. पुढे आला शनिवार चा 'लॉंग रन'.  ५ किमी च्या अनुभवावरून कळले होते की  बाहेर पळणे आणि जिम मध्ये यात फरक पडतो. म्हणून जवळच्या पार्क मध्ये पळायला जायचे ठरवले. त्यासाठी अजून एक गोष्ट बघणं आलंच मग. शनिवारी हवामान कसं आहे? शिकागोच्या बिन-भरवश्याच्या हवामानाचा अंदाज मी गुरुवारीच घ्यायला लागले. थंड असेल तर जरा उशिरा गेले तर चालेल. गरम असेल तर सकाळ इ. किती वाजता किती आहे तापमान हे बघा, इ,इ. 

          शनिवारच्या पळण्यासाठी नुसती हवामानाचीच नव्हे तर आमचे रुटीन बदलायचीही गरज होती. शुक्रवारी रात्री लोकांना भेटा, उशीरपर्यंत टीव्ही बघा, मग उशिरा उठा हे सर्व बंद करायला लागणार होतं.  अगदी  बाहेर  खायला जाणंही. का तर, वेगळ काही खाऊन पोट बिघडायला नको. हे सर्व बंद करूनही  शुक्रवारी रात्री झोप यायला हवी ना? आणि आलीच तर शनिवारी सकाळी कुणी ६ वाजता उठलंय का? पण ते ही केलं. इरवी ७-७.३० उठले तरी शनिवारी निदान ६.३० ला तरी उठले. पार्कमध्ये २ मैलाचा एक राउंड होता. मग आधी २ पासून सुरु केले. ४,५,६ मैल अंतरावरही पोचले. पण पळताना प्रत्यके मिनिटाला हेच विचार की किती मैल राहीले, किती वेळ झालाय, मग वेग किती आहे, १३ मैल कसे पळणार आणि किती वाजलेत. कधी वाटलं  नाही की किती मस्त हवा आहे, लोक चालत आहेत, मासे पकडत आहे की  सायकल चालवत आहे. काही नाही. फक्त गणित मनातच.  बावळट मी !!

          वाटलं सर्व मस्त चाललं आहे बरं का ७ मैल झाले आहेत. कसंलं काय? नको तेच घडलं. एका शनिवारी बाहेर पाउस पडतोय म्हणून जिम मध्ये पळायला गेले. ७.५ मैल !!! (किती हे डेडिकेशन ???) आणि दोन दिवसात गुढगे दुखायला लागले. बुधवारी २ मैल गेले कशी तरी. मग बंदच. म्हटले जरा ब्रेक घेऊच म्हणून पुढचा आठवडा गेलेच नाही.  तरी परत तेच. जरा पळाले  की उजवा गुढगा दुखायचा. खूप काही वाचले, कसले व्यायाम केले पाहिजेत ते बघितले. नवीन शूज आणले. सर्व झाले तरी  काही फरक पडत नव्हता. आणि माझा धीर आणि उत्साह  दोन्ही जरा कमी व्हायला लागले होते...

क्रमश: 

-विद्या.

पाच किलोमीटर आणि बरेच काही...

            बाप रे. मी गेले २ वर्षे गायब झाले आणि परत येऊन बघते तर किती ती सुधारणा झाली आहे मराठी टायपिंग मध्ये. :) जर मला  असते कि मराठी लिहिणे इतके सोपे झाले आहे आतापर्यंत खूप काही लिहून पण झाले असते. असो. आता सुरु करतेय हे महत्वाचे.  माझ्या शेवटच्या पोस्त मध्ये मी लिहित होते कि कसे मला दुसरी नोकरी मिळाली. पण संदीप अमेरिकेत, मी पुण्यात असे काही चालणार नव्हते. आमच्या नशिबाने मला पुन्हा एकदा एकाच कंपनीत नोकरी मिळाली आणि मी शिकागो ला परतले. इथे येऊन सानुला सांभाळून नोकरी करेपर्यंतच इतकी पुरेवाट झाली कि लिहिणे डोक्यात पण येत नव्हते. गेल्या वर्षी ऑक्टोबर मध्ये स्वनिक झाला. आणि अजूनच धावपळ सुरु झाली. त्याला सोडून कामावर येणे खूपच अवघड होते. पण हळूहळू तेहि जमत आहे.
           स्वनिक चार महिन्याचा झाल्यावर जरा मनावर घेतले वजन कमी करायचे. आधी आमचे मस्त चालू होते, दुपारी घरी जायचे जेवायला. जमले तर कधी स्वनिक ला भेटायला. पण सर्व सुखासुखी होतय आणि मी निवांत बसलेय  असे कसे शक्य आहे ना? आमच्या ऑफिस मधेच जिम आहे ते एक सोयीचे होते. म्हटले दुपारी घरी न जाता जिमला जावे. पण तेही सहजपणे जमणारे नव्हते. एकतर दोन पोरांना घेऊन एरवी न मिळणारा, दुपारचा निवांत वेळ  जाणार  होता आणि कधी जेवायला काही नसेल तर थोडे बनवून घ्यायचे घरी तेही खायला काही मिळणार नव्हते. मग रात्रीच जास्त पोळ्या करून डबा भरून ठेवायला लागणार होता. कुणाला वाटेल त्यात काय एव्हढे मोठे काम? पण जिथे ५ मिनिटं पण वेळ काढणे अवघड होते तिथे ३० कुठून आणणार असे झाले. तरी म्हटले जायचेच. मी दिडेक वर्षानी काहीतरी करणार होते.
              डिलिव्हरी  नंतर हाडांचा खुळखुळा झाला आहे असे वाटले सुरुवातीला. पण हळूहळू पळायला सुरुवात केली. आधी तर वाटले १ मैल पळणेही किती अवघड आहे. तेंव्हाच Chase Corporate Challenge म्हणून एका रेसबद्दल नोटीस आली ऑफिसमध्ये. ती फक्त ५किलोमिटरची होती. आयुष्यात कुठलीही गोष्ट परिक्षेशिवाय केली नाहीये त्यामुले म्हटले यात भाग घेतला तर  जरा सराव तरी करेंन  रोज . म्हणून मी 24 मे ला होंणारया 5K(म्हणजे 5 KM ) मधे भाग घेतला . रोजचा सराव मी 2-2.5 मैलापर्यंत  नेला . मी भाग घेताना लिहीले होते की साधारण 35 मिनिटामधे पूर्ण करू शकते . कितीही मारामारी करून तेव्हढा वेग काही वाढत नव्हता . 35 मिनिटात 5km म्हणजे 7 मिनिटात 1 Km कसे शक्य होते? मी वेग वाढवायला गाण्यांचा आधार घेतला . कित्येक वर्षात मी अशी निवांत गाणी ऐकली नव्हती .  साध्या गोष्टी पण त्याही किती दुर्मिळ झाल्या होत्या असे वाटले . नेहमीप्रमाणे संगीताने साथ दिलीच . गाण्याचा वेग वाढला तसा माझाही . नंतर समजत नव्हते की पळण्यासाठी गाणे ऐकतेय का गाणे ऐकण्यासाठी  पळते आहे .
             कितीही सराव केला तरी मी बाहेर पळत नव्हते अजून . एक दिवस म्हटले बाहेर जाऊन तर  बघावे? पहिल्या फेरीतच वाटले  कि गुढगे गेले कायमचे . आणि धुळीत पळल्यामुले सर्दी होउन तीन दिवस घरी बसले ते निराळेच . शेवटी 24 तारीख उजाडली. मी उगाचच अगदी मोठी परीक्षा असल्यासारखी वागत होते . सकाळी ओफिसमधे कामात लक्षही लागत नव्हते . आमची 4 वाजता ओफिसमधुन बस निघाली . आमच्या ग्रुपमधल्या एका मुलीजवळ जाऊन बसले . ती मस्तपैकी तयार होऊन आली होती . तिलाही एक वर्षाची  मुलगी आहे. आता शिकागो च्या वाहतुकीत आम्हाला २ तास तरी लागणार होते. म्हणून  मी आपली बोलत होते. म्हणले बरे आहे न जरा पळून वजनही कमी होतय. तर ती म्हणे,'हम्म, मला डिलिव्हरी नंतर लगेचच ९ मैलाची स्पर्धा होती त्यामुळे मी २ महिन्यात सुरु केले होते. म्हटले, मी एक महिन्यात बाहेर पडले तर आई म्हणे काय हे,  काही काळजी आहे की नाही? आणि २ महिन्यात पळायचे? Impossible !!! :) मग दुसऱ्या एकीशी बोलले, ती तर तिच्या हातातल्या घड्याळ्या बद्दल सांगत होती.  म्हणे मी मग पळताना त्यात किती अंतर झाले आणि किती वेळात झाले ही  सर्व माहिती यात ठेवली जाते आणि मग नंतर मला त्याचा उपयोग होतो माझा वेग बघायला इ. इ. तिसरा एक जण   त्याच्या भारी shoes बद्दल सांगत  होता. आणि परीक्षेत अभ्यास न केल्यावर एखादा प्रश्न कुणी विचारला कि कसा चेहरा होतो तसा करून मी सर्वांकडे बघत होते. एखाच्या हाताला बेल्ट होता त्यात त्याने त्याचा फोन अडकवला होता. सर्वाचे काळे चष्मे तर भारीच. म्हणे इ-फोन वर एक App आहे जिथे आपला रेस नंबर टाकला  की  किती वेळात अंतर कापले ते कळते शेवटी. मी पण माझा फोन उघडला पण आयुष्यात कुठले App download केले असेल तर ना. कसे  तरी करून ते केले आणि मग कानात बोळे घालून झोपून गेले.
             संध्याकाळी ७ वाजता रेस सुरु होणार होती आणि आम्ही ६.४५ ला पोचलो बसने. आमच्या कंपनीचा तंबू एका ठिकाणी ठोकला होता. तिथे जाऊन पाणी पिऊन जरा 'जाऊन' यावे म्हणून गेले तर भली मोठी रांग होती. :( शेवटी ती रांग सोडून पळायला जाऊन उभी राहिले. २६ हजार लोक त्यादिवशी पळणार होते, त्यात मी काय? माझा फोन पण तंबूत राहिला होता. म्हटले जाऊदे पळू तसेच. पण तो दिवसच एकूण कंटाळवाणा होता.दुपारी ४ पर्यंत काम, मग २.५ तास प्रवास आणि प्रचंड दमट वातावरण. धाकधुक करत पळायला सुरुवात केली. पहिला मैल झाला आणि मला एक मुलगी रस्त्यात चक्कर येऊन पडलेली दिसली. मला संदीपचे वाक्य आठवले, काही कर पण कुठे पडून येऊ नकोस. तो दोन पोरांना घेऊन घरी एकटाच होता. माझा वेग मग कमीच झाला. खूप वेळ पळून पाहिले तर फक्त ३ Km झाले होते. माझा टार्गेट वेग कधीच मागे पडला होता. पण लोकांना  पळताना बघून आणि रस्त्याकडच्या उत्साही लोकांना बघून मी कसेतरी माझे ५ किलोमीटर पूर्ण केले होते. ४१ मिनिटात ! :( दमून भागून  मी आमच्या तंबूत परतले. तिथे सर्व लोकांचे किती वेळात पूर्ण झाले हे ऐकून आपण नापासच झालो असे वाटत होते मला. पण भूक लागली होती. जेवण केले, एक फोटो काढला. आयुष्यात पहिल्यांदा खेळात काहीतरी केलं होतं मी. एकदा कब्बड्डी मध्ये भाग घेतला होता ५वीत , पण समोरच्या जाड्या मुलीने पाय असा पकडला  की मी तिथे गार झाले होते. :)
             थोड्या वेळात घरी यायला बस मध्ये बसून गेले. संदीपने सांगितले पोरांचे जेवण झाले, झोपत आहेत. गाडीत बसलो तोवर आभाळ स्वच्छ झाले होते. मस्त थंड हवा येत होती . मी कानात पुन्हा एकदा गाणी टाकली आणि रस्त्यावरच्या पिवळ्या दिव्यांच्या खांबांकडे बघत पोरं काय करत असतील याचा विचार करत बसले. उगाचच एक मोठं पदक घेऊन घरी जात आहे असं वाटत होतें आणि मग डोळ्यांत पाणी येणं भागच !

क्रमश:
-विद्या .

कहानी पूरी फिल्मी है १

ख़रंतर मेघना आणि अभिजीतच्या Woman's Day च्या पोस्ट वाचल्या आणि बरेच दिवस जे चालू आहे त्याबद्दल लिहायची इच्छा पेपरवर उतरत आहे. तुमच्या लेखांशी याचा काही संबंध नसेलही आणि असल्यास तुम्ही तो जोडून घ्यावा. :-)
मला ना नेहमी असं वाटतं की मी आयुष्यात खूप मारामारया केलेल्या आहेत आणि उगाचच मी खूप ग्रेट आहे असं वाटतं. तर या अश्या वाटण्यामुळेच मी जेव्हा प्रेग्नंट होते (गरोदर हा शब्द कसातरीच वाटतो ना?मी बाई वगैरे झाल्यासारखा... ) तेव्हा म्हटलं की जाऊ दे ना आता इतके ( सहा-सात वर्षे ... ) नोकरी केली थोडा आराम करावा. आणि Being a woman मी घरी राहू शकले. मुलांना नसते अशी सवलत? असो, मला काय? तर मी मस्त नऊ महिने घरी आराम केला आणि तो दिवस उजाडला डॉक्टरकडे जाण्याचा.मुलगी झाली. आई नंतर हसून सांगत होती की बाहेर बातमी कळल्यावर एकदम मला रडू आले तर दादा विचारत होते 'मुलगी झाली' म्हणून रडते आहेस का? आई म्हणे मी कशाला रडू त्याबद्दल. आपली पोरगी 'सुअखरूप सुटली' याचं समाधान होतं ते बहुतेक.
हॉस्पिटल मधून घरी येऊन २ दिवसही झाली नाहीत आणि मला आपण घरी राहिल्याचा पश्चात्ताप होऊ लागला. सानूचं सगळं करण्यातच दिवस जायचा आणि वाटू लागलं की माझं आयुष्यं संपलं. आता मी कधीच परत नोकरी करू शकणार नाही. कसं शक्य आहे? बरं सानूचा तरी काय दोष त्यात? ती कधी ओठी होणार आणि मग मी नोकरी करणार? आणि समजा २/३ वर्ष ब्रेक घेतला तर परत कोण मला विचारणार. सोबत आई दादा होते तोवर ठीक होतं तेही गेल्यावर घर खायला उठलं. बरं नवराही काही असा नाही की जो बायको घरी आहे म्हणून तिनेच स्वयंपाक करावा, मी काही करणार नाही असं म्हणेल. त्याला माझ्या अवस्थेची पुरेपूर कल्पना होती आणि तशी त्याने मला साथही दिली.
कसेबस ४ महिने झाले आणि मला वाटलं की आपण resume तरी बनवावा. लिहायला बसले आणि मी वर्षापूर्वी काय करत होते हेच आठवत नव्हतं. आणि ते आठवून काहीतरी फायनल व्हायला दोन महिने गेले. आता अमेरिकेत नोकरी मिळवण्याचे दोन-तीन प्रयत्न केले. पण मंदीमुळे, माझ्या गॅपमुळे काही कुठे झाले नाही. त्यातही दो-चार वेळा फोन आले तेव्हा सानू नेमका झोपेतून उठली आणि फोनवर बोलायचं का तिला घ्यायचं काही कळत नव्हतं. तेव्हा पहिल्यांदा अपराधी वाटलं की खरंच मी नोकरी करायची गरज आहे का? पण रात्र झाली की मनात विचार यायला लागायचे की मी किती दिवस अशी राहू. खरं सांगायचं तर २८ वर्षात अशी वेळच आली नवती की मी काहीच करत नाहीये. शाळा, कॉलेज मग लगेच एका महिन्यात नोकरी, की लगेच दुसरी नोकरी. माझं डोकं सैतानाचं घर झालं होतं. संदिपला ही कळलं होतं की काहीतरी करावं लागणार आहे.
मग आम्ही विचार केला की जाऊ दे इथे नाही मिळत नोकरी तर भारतात जाऊन प्रयत्न करू. असेही इकडे राहून बरेच वर्षे झाली होती. मला नोकरी मिळाली आणिमी सेटला झाले की तोही इकडेनोकरी शोधून मग कायमचे इथेच राहायचे असा प्लॅन ठरला. पण भारतात सॉफ्टवेअर कंपन्यांची अवस्था तर माहीतच आहे. लोक कधीच ९ ते ६ काम करत नाहीत. उलट प्रत्येकाकडून जास्त कामाची अपेक्षा असते आणि त्यावरच तुमचे रेटींग ठरणार. म्हणजे मी ८-९ तासांत किती चांगले काम करते यापेक्षा मी किती तासा ऑफिसात थांबते यावर सर्व ठरतं. माझ्या प्रोफाइलसाठी तर ९-६ पेक्षाही जास्त काम करावं लागलं असतं. मग म्हणालो चला प्रोफाइल थोडा बदलून काहीतरी करू जिथे कमी ताण असेल. त्यासाठी अभ्यास सुरू केला. इकडे पुण्यात बहिणीने जिथे रेझुमे पाठवला होता तिथे काहीतरी हालचाल सुरू झाली होती> आणि चक्क मी जाण्याआधी माझा एक इण्टरव्हू फिक्स झाला होता. भारतात आले आणि सगळ्यांचे सानूला भेटून होईपर्यंत माझे २/३ ठिकाणी interviews झाले. पण खरंतर माझा आत्मविश्वास खूपच कमी झाला होता आणि तो कुणी एक शब्द झरी बोलला तर अजून ढासळत होता. त्यात आणि नको असलेल्या प्रोफाइलसाठी बोलायचे म्हणजे अजून कमी. संदीप माझ्यासोबत येऊन राहून परत गेला आणि माझी हिंमत कमी कमी होऊ लागली.
मी पुण्यात बहिणींसोबत राहत होते. त्या धोघीही माझ्याहून लहान आणि पुण्यातच नोकरी करतात. नोकरी शोधण्यासाठी तिथे राहून मग माझ्या interviewच्या वेळी कुणीतरी सानूला सांभाळायचे आणि मी जाऊन यायचे. एकूण ५/६ ठिकाणी जाऊन आले आणि मला परत सुखाची ओढ लागली. वाटलं जाऊ दे न कशाला हा सर्व व्याप. पुण्यात राहूनहई दोन महीने झाले होते. त्यात सानूला सांभाळायला संदीपची मदतही नसल्याने अजूनच हेक्टिक होत असे. बहिणी सर्व मदत तर करत होत्याच. पण मीच आई असूनही इतकी थकून जायचे की त्यांच्याकडून किती अपेक्षा ठेवणार. त्यात मग प्रत्येकाचा वाढलेला ताण, आम्ही सोबत राहूनही कित्येक वर्षे झाली होती त्यामुळे ती गॅप, यातून भांडणं तर व्हायचची. वाटायचं की आपण मनात मांडलेलं जग किती वेगळं होतं आणि परिस्थितीत किती अवघड.
बरं interview ला काही कॉल आले तरी त्यांना सांगितले की मी एक वर्षं काम करत नव्हते की बोलणं तिथेच संपायचं. काहीजण म्हणाले सहा महिने वगैरे ठीक आहे हो पण एक वर्षं खूप होतं. म्हणजे बाईने बाळंतही होऊ नये का? एकदा वाटलं आपण वेगळ्या प्रोफाइलसाठी कशाला नोकरी शोधायची? जे येतं, जे आवडतं ते करावं ना? मग पुन्हा उजळणी सुरू, पण मनाला एक उभारी मिळाली, जे आवडतं ते करण्यासाठी अभ्यअसाची.एकदा का मोठ्या कंपनीचा फोन आला की तुमचा कॉल आहे शनिवारी, या तिथे. मी रांगेत उभी राहून तिथे पोचले. त्या माणसाने मला एक टेक्निकल प्रश्न विचारला आणि मी संपून गेले. पुढचे १० मिनिट मी एकच उत्तर देते होते, I dont remember. तो जाताना मला म्हणाला 'Gap बराच झालेला दिसतोय. ' म्हटलं हम्म्म....
एकदा एक मजेशीर किस्साही झाला. एका कंपनीच्या walk-in interview ला गेले. ही २००० लोकांची रांग. म्हटलं आता कधी संपणार आपली ही पायपीट? जाऊ दे बाकीचे २००० होतेच ना? मी ही त्यातच. आता पहिला round बराच लवकर उरकला. त्यांनी मला थांबायला सांगितले. माझ्याशेजार एक गोड मुलगी बसली होती. म्हणाली मला पण थांबायला सांगितले आहे. बोलताना कळले की ती मुंबईला नोकरी करते आणि नवरा पुण्यात असतो. म्हणून इथे कडमडत आली होती दोन दिवसांसाठी. बिचारी शुक्रवारी ऑफिसकरून शनिवारी interview ला आली आता रविवारी परत जाऊन परत सोमवारी सुरू, तेही जोवर इकडे नोकरी मिळत नाही तोवर.आम्ही वाट पाहून तासेक झाला तिला म्हटलं बाई गं मी जरा जाऊनच येते माझे नाव पुकारले तर आल्यावर सांग मला. ती हो म्हणाली. मी धावत रेस्टरूमला जाऊन पळत परत आले. तिला विचारलं आला का माझा नंबर? नाही म्हणाली. परत तिने मला विचारलं, तुझं नाव ओळखीचं वाटतंय, तू blog लिहितेस का? म्हटलं हो, तर म्हणे अगं मी नेहमी वाचते मी तुझा blog. त्या क्षणी लई भारी वाटलं. अगदी कुणीतरी माझी स्वाक्षरी मागितल्यासारखं. And I didnt get the job but still I felt great. :-) असो.
त्यानंतर एका ठिकाणी बोलावणं आलं. हो, ते आल्याशिवाय आजकाल आतही येऊ देत नाही कुणी. कडमडत लवकर उठून ७ ची गाडी पकडून हिंजेवाडीला गेले. तिथे त्यांनी सांगितलं की interview घेणारे लोकच नाहीयेत तुझ्या प्रोफाइलसाठी आज तर नंतर या. आता शनिवारी सकाळी ९.३० ला हिंजेवाडीत काय करायचे. एका मैत्रिणीला फोन केला ती त्याच कंपनीत काम करते. तीम्हणे मी आज आलेलीच आहे कामाला, ये भेटायला. चला, ते तरी काम झालं. ३ महिन्यात एकदाही न भेटता आलेली मैत्रीण एकदाची भेटली मला. तिला पाहून गळाभेट घ्यायची इच्छा झाली पण आजूबाजूला पाहून आवरतं घेतलं. ती म्हणे तू तर काहीच बदलली नाहीयेस. मूल झाल्यानण्तर अशी compliment मिळाली की बायकांना अजून काय हवं? असो. तर तिला ना गालाला एक गाठ आली होती, म्हटलं काय झालं गं? तर म्हणाली अगं जायचं ही गाठ काढायला पण सुट्टीच मिळत नाहीये. तिचीही मुलगी एक वर्षाची असल्याने तिच्याही बऱ्याचं सुट्ट्या संपून गेल्या होत्या आणि कामही खूप आहे.एकतर ९.३० तास थांबायलाच लागतं, प्रवासाचे २ तास, मुलीसोबत राहायलाच मिळत नाही. म्हटलं असं करू नकोसजाऊन ये तब्येत महत्त्वाची. तिला भेटून मी घरी परत आले. परत रविवार एक कंपनी, मोठ्या रांगा आणि मी.... पण बहुदा तो दिवस वेगळाच होता. 'माझा' होता.
चक्कं तिथे मुलींची वेगळी रांग होती (इथेही segregation :) )आणि त्यामुळे माझा नंबर लवकर आला. interview सुरू झाला आणि मी सांगायला सुरुवात केली. इथे आल्यापासून पहिल्यांदा मला बरं वाटलं कारण मी जेव्हा सांगितलं की मी वर्षभर नोकरी करत नव्हते because I had a baby. तो माणूस म्हणाला its ok. 'ITS OK?' :-) मग पुढे सर्व सुरळित झालं. दुसरा round ही नीट झाला. They gave me an offer. I came home happy. पण अजून एका आठवड्यात ते कळवणार होते. माझं परतीचं तिकीट होतं आणि लवकर काही कळलं नाही तर मला जावं लागणार होतं. मी मग आईकडे जाऊन राहिले.त्या कंपनीकडून काही उत्तर येतं नव्हतं .मला येऊन ३-४ महीने झाले आणि अजूनही नोकरी मिळत नाही म्हटल्यावर काही भुवया उंचावल्याही की खरंच हिला नोकरी करायचीही आहे की नाही, इ. इ. आणि असाही मला एकटीला मारामारी करायचा कंटाळा आला होता. म्हटलं जाऊ दे, बाकी पोरी राहतातच ना घरी.आणि माझं जाणं जवळजवळ निश्चित झालं होतं.
पण आपण एक ठरवलं ना नियतीला दुसरंच करायचं असतं. I got the call........ :-) पहिल्यांदा नोकरी लागल्यावरही मला इतका आनंद झाला नव्हता जेव्हढा यावेळी झाला. मी परत जाण्याच्या फक्त ८ दिवस आधी हे सर्व घडलं. बऱ्याच लोकांना कळत नव्हतं की मला खरंच नोकरीची काय गरज होती. तेही नवरा परदेशात एकटा राहतोय आणि मी इकडे कशी राहतेय आणि मग कद्गी एकत्र राहणार, मुलीचं काय करणार, इ, इ. हेच सर्व प्रश्न मलाही पडले होते. पण स्वतःसाठी काहीतरी जिद्दीनं मिळवण्यात काय आनंद असतो ते ज्याचा त्यालाच माहीत.
या प्रोसेसमध्ये मला नवरा, सासरचे, घरचे सर्वांचा सपोर्ट मिळाला. ज्यांना तो मिळत नाही त्यांचं काय? काय माहीत. पण मला तरी नोकरी मिळाली होती. कुणाला वाटेल की चला मिळाली बाई हिला एकदाची नोकरी पण ही तर फक्त सुरुवात होती....
To be continued...

काय करावं?

परवा ना खूप दिवसांनी online radio वर दिल चाहता हॆ मधलं तनहाई गाणं लागलं होतं. अर्थात गाणी चालूही असली तरी प्रत्यक्षात त्यात मन अडकलंय असं आजकाल फार कमीच होतं. त्यातही गायकाचा आवाज ऎकून त्याचं कौतुक करावंसं वाटावं किंवा शब्दांनी उदास/आनंदी व्हावं हे अजूनच दुर्मिळ. असो. पण DCH मधला एकटा फिरणारा आमीर आठवला आणि पुन्हा एकदा त्याची लवस्टोरी बघावी असं वाटलं. मग म्हटलं राहूच दे. आजपर्यंत एकदाही असं झालं नाहीये की DCH पाहिलाय आणि उदास झाले नाहीये. खरंतर त्याचा शेवट किती सुखदायी आहे अगदी positive ...त्यातली अवखळ प्रीति झिंटा,उनाड आमीर, विचारी अक्षय आणि मजेशीर सैफ आणि त्यांची ती निखळ मैत्री...सगळंच कसं हवंहवसं...पण पण तरीही मनाला कसली खंत लागून राहते तो पाहिल्यावर माहीत नाही. विशेषत: रविवारी संध्याकाळी तर तो अजिबात पाहू नये. बरं झालं आज लिहिलंच याबद्दल ते. परत राहून गेलं असतं.
घाई करायचं कारण म्हणजे परवा संदीप २९ वर्षाचा झाला, लवकरच मीही होईन. मग वाटलं कशाला वेळच मिळत नाहीये किंवा मीच कुठल्यातरी तंद्रीत असते आणि खूप काही राहूनच जातय. बघताबघता सानू दोन महिन्यांची झाली. तिचे थोड्या दिवसांपूर्वीचे फोटो पाहून वाटलं अरे ही किती मोठी झाली, तिला सारखं बघत राहिलं पाहिजे, नाहीतर वर्षभराची होईल आणि तिला मनभरून पाहिलंच नाही असं वाटेल. बरं आपण मोठे होतोय म्हणजे आई-दादाही वयस्कर होताहेत. दम लागणारी आई आणि गोळ्या घेणारे दादा पाहिलं की पोटात कालवतं. वाटतं कुणीच मोठं नको व्हायला. मीही आणि तेही.
आमची ३री anniversary झाली मागच्या महिन्यात.बघता बघता इतकी वर्षे निघून गेली. ८ वर्षापूर्वीचा तो अजूनही डोळ्य़ांसमोरून जात नाही. त्याचं ते हसू संसारात हरवून जाण्याआधी त्याच्याबरोबर आपणही हसलं पाहिजे.
सानुसाठी आई-दादा घर सोडून इतके दिवस इथे राहिले, त्यांच्याबरोबर बोललं पाहिजे, फिरून सर्व दाखवलं पाहिजे. उद्या जातो म्हणतील तर काय करू? TV,laptop सर्व बंद करून नुसतं समोर बसून राहिलं पाहिजे त्यांच्या. आईच्या हातचं खाल्लं पाहिजे त्यात चुका न काढता...... सकाळी लवकर उठलं पाहिजे आणि रात्री उशीरा झोपलं पाहिजे. अगदी आला आला म्हणता संपून जाणारा वीकेन्ड थांबवला पाहिजे. काय करावं काही सुचत नाहिय़े.कुणीतरी थांबवता का रे हे संपणारे दिवस?
-विद्या.

प्रेमा तुझा रंग कसा?

नुकताच व्ह्यालेंटाईन्स डे झाला, झाला म्हणजे काय नेहमीसारखा एक शनिवार संपला. सकाळचे चहापाणी, Doctor ची भेट, मग थोडीफार खरेदी, घरी येऊन साफसफाई, जेवण-खाण आणि झोप. या सगळ्य़ामधे अगदी दुकानात जाऊनही साधे गुलाबाची फुलं कितीला होती हे बघणंही झालं नाही किंवा तो माझ्यासाठी घेईल का ही उत्सुकताही नाही की त्याने घेतलीच नाहीत म्हणून दु:खंही नाही. म्हणजे अगदी आई-दादांनी तो दिवस घालवावा तसा आम्ही पण घालवला म्हणायचा. अर्थात लग्नाच्या काही वर्षानंतर लोक असेच होत असतीलही, होय ना? :-) तर मी, आम्ही गेल्या थोड्या वर्षात साजरे केलेले १४ फेब्रुवारी आठवत होते, त्याबरोबरच बदलत जाणारं आमचं नातं आणि प्रेमही.

पहिल्या दोनेक वर्षी, किती बावळट होतो ना आम्ही, फुलांवर, ग्रीटिंग कार्डवर पैसे खर्च करायला.(म्हणजे मी तरी, मुलं काय नेहमीच व्यवहारी असतात म्हणा) :-)) पण त्या दिवशी त्याला न भेटता रहायला लागणं म्हणजे कुणीतरी काळ्या पाण्याची शिक्षा दिल्यासारखं वाटलं असतं. ’मै उसके बिना जी नही सकती’ टाईप आमचं प्रेम. :-P मग पुढचे दोन वर्षं नोकरीसाठी दोन वेगळ्य़ा ठिकाणी, कधी वेगळ्याच देशात होतो. तिथेही मग त्याने साधं कार्डंही पाठवलं नाही म्हणून भांडणं, हिरमुसले होणं हेही झालं. पण तोपर्यंत आम्ही १४ फेब. ला न भॆटता राहू शकतो हे मनाने स्विकारलं होतं, अर्थातच आम्ही मोठे झालो होतो बहुतेक. :-) लग्नानंतरही तसं फारसं नाविन्य नव्हतंच राहिलं काही पण पहिला दिवाळी-दसरा कसा साजरा करतो तसा हाही दिवस साजरा करुन घेतला. आजकाल पहिल्या वर्षातल्या सणात, दोघांचे वाढदिवस, साखरपुड्याची anniversary, etc पण येतात बरं का. असो. तर नव्याचे नऊ दिवस सरल्यानंतर उरलं होतं ते आमचं सोबत रहाण्याने, एकमेकांबद्दल नवीन नवीन जाणून घेतल्यानंतरचं प्रेम. म्हणजे, मी दोन महिने सुट्टीला गेले तेव्हा, तो एकटा कसा राहील, काय खाईल, इ. काळजीवाहू प्रेम.

पण या सगळ्यापेक्षा, हा १४ फेब्रुवारी वेगळाच होता. अगदी अगदी वेगळा. विशेषत: गेला एक आठवडा जसा गेला त्यानंतर अजूनच. मागच्या शनिवारी Doctor ने बेड-रेस्ट सांगितली मला.शनिवारचा दिवस आम्ही दोघेही जरा घाबरलेलेच होतो, अचानक admit व्हायला सांगितल्यावर. मग तिथे राहिलेले ६/७ तासही कित्येक महिन्यांसारखे वाटले. शुभांगी-राम आले होते म्हणा धीर द्यायला, पण त्यादिवशी उगाचच आपण कुठलेही महत्वाचे निर्णय घ्यायला अजूनही किती लहान आहे असं वाटलं. आई-दादा असते तर किती बरं झालं असतं ना. असो.

घरी आल्यानंतर त्याने माझी जशी काळजी घेतली ते पाहून कसंसंच होतं होतं. मी आमच्या दादांना आजोबांची आणि आईला आमची अशी सेवा करताना पाहिलं आहे. पण त्यासर्वामधे आणि नवऱ्याने करण्यामधे कितीतरी फरक होता. त्याने अगदी उठवण्यापासून, परत गादिवर आणून झोपवणे, पाणी-जेवण अगदी हातात आणून देणे आणि नुसते पायमोजे घालणेही मला जमत नाही म्हणून पळत येऊन ते घालून देणे, हे सर्व (आई-वडील सोडून) कुणीतरी माझ्यासाठी करण्याची पहिलीच वेळ होती.मी कधी काही काम करायला उठले तर, तू जाऊन बैस पाहू म्हणणारा तो वेगळाच वाटत होता मला. :-) हे सर्व तो करत असताना मला जाणवलं की आमचं ते एकेकाळी फिल्मी वाटणारं प्रेम आता कुठल्यातरी वेगळ्याच पातळीवर आहे. तो माझ्यासाठी इतकं करू शकतॊ हे कधी माहितच नव्ह्तं मला, इतक्या वर्षांच्या सहवासानंतरही त्याचा वेगळाच पैलू मला दिसला होता. माणूस अंथरूणाला खिळल्यावर त्याला बरेच साक्षात्कार होत असावेत, कोण आपलं, कोण परकं याचे. लग्नाच्या बंधनात जेव्हा माणूस अडकतो तेव्हा किती काय-काय वचनं तो देऊन बसतो ना? म्हणजे सप्तपदी चालताना किंवा 'Do you promise to be with her in Sickness and Health?' याला ’I Do' म्हणताना कुणाला कल्पनाही नसेल पुढे काय वाढून ठेवलेलं असू शकतं.

काल रात्री तो झोपल्यावर त्याच्या शांत चेहऱ्याकडे पाहून जे प्रेम वाटत होतं, ते शब्दात व्यक्त करता येणार नाही. हे फक्त थोडे दिवस, कारण आणखी थोड्या दिवसांत हे नातं अजूनच वेगळं होणार आहे. पण त्याबद्दल नंतर कधीतरी. :-)
-विद्या.

मी खूष आहे !!

आता हे जाहीर करण्याची काय गरज? तर ही जाहीरात नाही फक्त एक statement आहे. झालं असं की खूप दिवसांपासून मला इच्छा होत होती एक भाजी खाण्याची, शेंगसोला. आता कितीतरी लोकांना हे नाव माहितही नसेल. संक्रातीच्या आधी, भोगीच्या दिवशी ही भाजी बनवतात. पण मग त्याला लागणाऱ्या भाज्याही विचित्रच आहेत. पावटा, ओला हरभरा, वांगं, गाजर, शेंगदाणे, बोरं इ. :-) एकतर हे combination किती odd आणि तेही अमेरिकेत यातला ओला हरभरा, ताजा पावटा मिळणं अजून दुर्लभ. पण यावेळी माझं नशीब जोरावर होतं. मला या सर्व भाज्या मिळल्या अगदी ताज्या. आणि भाजी केल्यावर त्याची चवही अगदी आई करते तशीच....... :-P मग त्याबरोबर तीळ लावलेली बाजरीचीच भाकरी हवी. :-) ते पीठ काय मिळतंच, पण चक्क जे मिळालं त्याची एक अखंड भाकरीही झाली. नाहीतर दोन-तीन तुकडे पडल्याशिवाय भाकरी काही होत नाही इथे. एकूण काय तर मला जसा हवा तसा शेंगसोला आणि भाकरीचा बेत पार पडला. अगदी संदीपला वाटीभरच मिळेल असं सांगून उरलेला सर्व संपवूनही टाकला आणि तृप्तीची एक ढेकर दिली................. :-) ........... म्हणून मी खूष आहे!!!

हे सगळं लिहिण्याचं कारण असं की ’मी खूष आहे’ जेव्हा असं म्हणत होते तेव्हा लक्षात आलं की आजकाल दिवसभरात किंवा अगदी महिन्याभरात आपण असं कितीवेळा म्हणतो की मी आज खूष आहे? त्यासाठी मग अगदी छोटं कारण असो नाहीतर खूप मोठं. मग स्वत:बरोबरच बाकी लोकांचं निरीक्षण करताना दिसलं की आजूबाजूलाही कितीतरी लोकं आहेत की ज्यांना ’I am happy today !' असं म्हणायला अगदी जीवावर येतं. दिवसभरात आपल्याला आनंदी असण्यासाठी एक कारण मिळू नये?

एखाद्या सोबत काम करणाऱ्या माणसाने म्हटलं, how are you? तर आपण पटकन 'Good' म्हणून सोडून देतो, तेच एखाद्या प्रेमळ मित्राने विचारले, ’काय रे कसा आहेस’, तर ’अरे एकदम मजेत’ असं म्हणायला काय पैसे पडतात का? मी समजू शकते की आपली दु:खं जवळच्याच माणसांना सांगता येतात, पण म्हणून रडतच रहायचं? आज काय खूप थंडीच आहे, उद्या काय कामच खूप होतं, परवा अजून काहीतरी.

एका व्यक्तीला जुन्या नोकरीत रहायचा अगदी कंटाळा आला होता. मग नोकरी शोधण्याची मारामार कशी चालू आहे याबद्दल दु:खं. नवीन नोकरी मिळाली तर पूर्वीचीच कशी बरी होती याचं रडगाणं. मग म्हटलं बाबा घरी जाऊन ये. आता भारतात आई-बाबांना भेटलास, सही वाटत असेल ना? असं विचारलं तर कसलं काय. इथे येऊन आजारीच पडलॊ म्हणून दु:खं. काय त्रास आहे राव लोकांना?

असंच जर चालू राहिलं तर मग यांना आनंद तरी मिळतो कधी आणि कशात? बरं, यांचं आयुष्य काही अगदी वाईट चाललेलं नसतं. रोजचं जेवण-खाणं, रुटीन अगदी सिनेमाला जाणं, फिरायला जाणं अशी करमणूकही चालू असते. मग जवळच्या माणसाने विचारलं की बाबा कसा आहेस तर लगेच तोंड वाकड करायला काय होतं?

मला अजून एक गोष्ट आता ध्यानात आलीय की हे रडणारे लोक नुसते स्वत: रडत नाहीत तर समोरच्याला असं भासवून देतात की तुला काय,तुझं सर्व ठीक चालू आहे ना. म्हणजे नुसतं स्वत: दु:खी नाही रहायचं, समोरच्याला तू सुखी असण्याचा गुन्हा केलायस असं वागवायचं. मग अशा लोकांशी बोलताना स्वत:चा आनंदही व्यक्त करता येत नाही का तर ते दु:खी आहेत. जणू काही यांच्या दु:खाला समोरचाच जबाबदार आहे. या सर्व लोकांनी कदाचित आयुष्यात खरी दु:खं भोगलीच नाहीत बहुतेक म्हणून कारणं उकरून काढून रडत राहतात. पण खरं सांगू मला एक कळलं आहे, Its ok to be happy. Its not a sin to be happy and express it.

तर एकूण काय की ’मी खूष आहे’ हे म्हणणं प्रत्येकाच्या ’बस की बात नही’. होय ना? जमलं तर स्वत:ला कधी हा प्रश्न विचारून बघा काय उत्तर मिळतं. :-)

मधे एकदा एका जुन्या ’मित्राने’ विचारलं, ’कशी आहेस गं? घरचे सर्व मजेत ना? संसार कसा चाललाय?’ आणि सर्वात शेवटचा त्याचा प्रश्न होता,’ सुखी आहेस ना?’ त्या प्रश्नावर खरंच मला एका क्षणात माझ्याकडे असणार्या सर्व गोष्टींची जणू यादीच डोळयासमोर दिसली आणि एक मिनिट विचार करून समाधानाने उत्तर दिलं,’ होय, सुखी आहे मी. :-) ’ त्यावर त्याने फक्त ’:-)’ उत्तर दिलं आणि निघून गेला. पण पुढचे पाच मिनिटं मी सुन्न होऊन बसले होते.

-विद्या.

(खूप महिन्यांनी लिहित आहे आणि अगदी जसं डोक्यात येतंय तसं. गोड मानून वाचून घ्यावे ही विनंती. :-) )

हुरहूर

रविवारी संध्याकाळी रश्मीला बाय करून, जड मनाने दोघं गाडीत बसलो. कोलंबसमधे दोन दिवस कसे गेले कळलंच नाही. पहिले पाच मिनिटं जरा शांततेतच गेले. रश्मी नसल्याने अजूनच शांत वाटत होतं. May be I was already missing her.

मग मीच म्हटलं ,'येताना शिकागोहून निघाल्या दिवशी खूपच ट्र्यफिक होती, तेव्हढी दिसत नाहिये, होय ना? बरं झालं उशीराच निघालो तिच्याकडून, तेव्हढाच वेळ सोबत घालवता आला.'

तोही मग, ' हो ना. काल पण म्युझियमला गेलो ते बरं झालं. एकतर बंदिस्त असल्याने थंडीचा त्रास नाही आणि एका दिवसात होण्यासारखंही होतं.'

माझाही होकारच त्याच्या बोलण्याला. मध्येच मला आठवण येते, 'आता परवा जाऊन भाज्या आणायला लागतील सर्व.' इ.इ.

आणि मग पुढचे ५-६ तासही असेच गेले दोन दिवस आठवण्यात घालवलेले नाहीतर मग घरात काय मागे सोडून आलोय त्याची चर्चा.

तसं हे नेहमीचंच. आमची मग कपिल-सोनालीची एक दिवसाची भेट असो की ४-५ दिवसांची ट्रीप. मित्र-मैत्रिणींना भेटल्यावर सर्व विसरून रमून गेलेले आम्ही परतीच्या प्रवासात जणू गेल्या दिवसांचा आढावा घेत राहतो. आणि विसरलेल्या घराचीही ओढ लागायला लागते. पण त्या ओढीतही कसली तरी हुरहूर असते. कदाचित गेला तो दिवस किती चांगला होता आणि परत तेच रुटीन असा नकोसा वाटणारा विचार असेल किंवा आता त्याच लोकांना परत कधी भेटणार याची हुरहूर. की चला इतके दिवस धावपळ करून केलेली ही ट्रिप संपली, तीही सुरक्षितपणे आणि आता धावपळ नाही याचं समाधान? नक्की काय असतं माहीत नाही पण गाडीत बसल्यावर म्हणा किंवा परतीच्या प्रवासाला लागल्यावर म्हणा, ती पहिली पाच मिनिटं दोघंही शांत असतो एकेक विचार मनातल्या मनात करत आणि गेलेले क्षण डॊक्यात बंद करत. आमच्या घरी तर आई-दादा दोघंच, ते किती गोष्टींचा असा विचार करत असतील नाही? असो.

बरं हे ट्रिपचच असं नाही. दीडेक वर्षापूर्वी अर्णवचा पहिला वाढदिवस साजरा केला इथे. संध्याकाळी क्लब हाऊस मधून सर्व सामान आणायला आम्ही बरेच लोक मदतीला होतो योगिता आणि जी.टीं.च्या. एकेक करत सफाई करून क्लब हाऊसचा ताबा सोडला आणि घरी परतून सर्व जण योगिताकडे बसलो काही वेळ. पुन्हा तीच शांतता. :-) मी, आमचे अजून एक शेजारी, योगिता,जी.टी. सर्वच आपापल्या परीने काहीतरी विचार करत होते.

मग कोणीतरी बोललंच,' तरी बरेच लोक आले, नाही? ५०-६० तरी असतील.'

मग कुणी,' बरं झालं सर्वांनी मदत केली ते, नाहीतर सफाई करून वेळेत हाल परत देणं अवघड होतं'.

तर एकजण, 'सही झाला बरंका योगिता कार्यक्रम.'

आणि अशा या गोंधळात आणि नवीन भेट म्हणून आलेल्या खेळण्यांना सोडून जुन्या चेंडूशी खेळणारा अर्णव अजूनही आठवतो आणि त्याचा क्यूट ड्रेस पण.कसला भारी दिसत होता. :-) असो. तर हे असं नेहमीचंच, आढावा घेणं आणि मनातल्या मनात एक हुरहूरही, की संपला तो दिवस अखेर ज्यासाठी गेले कित्येक दिवस पळापळ चालली होती.

या सगळ्या तर अगदीच छोट्या छोट्या गोष्टी झाल्या. Imagine लग्न घरात कसं होतं ते. विशेषत: मुलीकडे. वर्र्हाड गेल्यावर एका कार्यालयच्या कुठल्यातरी एका खोलीत त्या पांढऱ्या गादय़ांवर पडलेल्या अक्षता, फुलांच्या पाकळ्या, आणि आहेराचं आलेलं सामान, त्यासर्वांच्या मधे सर्व मंडळी बसलेली असतात. त्यात जरा जास्त चांगली नटलेली पण रडण्याने डॊळे सुजलेली ती मुलीची आई कुणाशी तरी बोलत असते, 'बाळ ने काही खाल्लं की नाही?'

तर हा 'बाळ' त्या लग्नात अगदी सर्व कामे पार पाडणारा मुलीचा कष्टकरी भाऊ असतो. त्याला कुणीतरी ताट लावून देतं. मग जेवता-जेवताच तो लोकांना काय-काय कसं आवरायचं, कार्यालय कधी सोडायचं, फुलं वाल्याला किती पैसे द्यायचे हे सांगत असतो.आणि मधेच एखादी मामी/ काकू बोलते, 'तो सूट मधे आलेला माणूस कोणं होता ओ?, त्याची बायकॊ पण अगदी भारी साडी नेसून आली होती'.

कुणाला आहेर चांगला झाला की नाही यावर बोलायचं असतं तर कुणाला मुलाच्या खडूस, भांडखोर काकाबद्दल.

एखादा मामा मधेच बोलतो,'त्या मुलाचा काका जेवताना नाटकच करायला लागला होता. त्याला म्हणे जिलेबी हवी होती आणि कुणी पटकन आणली नाही. बरं झालं शेवटी शांतपणे निस्तरलं. माझं डॊकंच फिरलं होतं. कुणा-कुणाचं बघायचं इथे?'.

तर अशा शंभर गोष्टी. गप्पा मारत-मारत तास-दोन तास कधीच निघून जातात. आणि शे-पाचशे लोकांनी भरलेलं कार्यालय एकदम भकास झालेलं असतं. आता घरी जाऊन बरीच कामंही निस्तरायची असतात त्यांची आठवण यायला लागते. सगळ्या गोंधळात का होईना शेवटी लग्न छान झालं ना याचं, तर कधी, पोरगी चांगल्या घरात गेली हो! याचं समाधान मनात असतं.सगळं झाल्यावरही, पोरीचा घरी पोचल्यावर फोन येईल ना याची हुरहूर असतेच...

-विद्या.